— 312 — 



als van den gambir. Aklus heeft hij voor altijd de dwaling geves- 

 tigd, dat catechu — volgeus de samenstelling van cate^ boom en 

 chu, sap — verkregen wordt, zoo al niet uit het sap van den pinang- 

 boom, dan toch, gelijk men later beweerde, uit de vrucht, door aan 

 deze bestauddeelen toe te kennen, die, ergens in Britsch-Indië door 

 koking er uit getrokken, eene soort van catechu opleveren, welke 

 gezegd wordt te zijn ^of a very inferior quality" en volgens Drury 

 gekauwd zou worden met .s/W/i-bladeren onder den naam cutta 

 camboo, welke naam verwonderlijk veel overeenkomst heeft met 

 Gatta Gambir, waarvan Rumphius zegt, dat het koekjes „waren, 

 die uit het sap van eenige bladeren met wat meel werden gemaakt." 

 Hoe dit zij, in Mysore worden uit de pinanfj-noot twee extracten 

 bereid, welke, bekend als kossa en coomj, daar gebezigd worden 

 om katoenen stoffen te verven ; doch wat catechu betreft, de schei- 

 kundigen Flückiger en Hambury hebben door hunne onderzoekin- 

 gen aangetoond, dat catechine geen bestanddeel van de A?'eca- 

 noot is, en dat de overvloed van looistof, er aan toegeschreven, 

 eeniglijk bestaat uit een looistofachtig bestanddeel, eenigermate 

 overeenkomende met dat, hetwelk als cinchonarood in den kinabast, 

 of als ratanniarood in de wortels van Krameria triandra aanwezig 

 is bevonden '). 



„Daar de boom niet in alle gewesten, waar het s Ir ih-kemyf on in 

 gebruik is, goed voortkomt, bijv. in China en Bengalen, worden 

 jaarlijks scheepsladingen dezer vrucht uit Sumatra, Malakka, Siam 

 en Cochin-China naar die en andere gewesten uitgevoerd ; van het 

 kleine Poeloe Bawean, Residentie Soerabaija, worden jaarlijks drie 

 millioen noten uitgevoerd." 



') ))De uitvoer viui piiKi7ig -noten uit Nederlandsch-Indic over liet jaur 



4876 was als volgt: 



Naar Bengalen onder vreemde vlag, voor een waarde van /' 1,550. 



» Poeloe Pinang » » ') » » » » » 806. 



» Singapore » » » :» » » » » 1,952. 



» » » » » » » » » •» 38,142. 



Totaal / 42.450. 

 (Statistiek van den handel, de scheepvaart 

 enz. in Ncderl. Indie)". 



