— 410 — 



chemische sameustelliug anders dan ongeveer met de benaming 

 ^mergel- of kalk-, resp. kalkarraen grond" aangegeven. Dit is wel 

 is waar eeue belangrijke aanteekeuing, maar quautitatief toch zeer 

 onvoldoende, daar immers naar den aard van den grond grootere 

 of kleinere kalkhoeveelheden noodig zijn om de benaming „kalk- 

 grond" te rechtvaardigen. In zeer lichten zandgrond kan reeds 

 0.1 °'o kalk de kalkvegetatie veroorzaken, terwijl in een zeer 

 kleiachtigen grond meer dan de vijfvoudige hoeveelheid daartoe 

 nauwelijks in staat is. Met betrekking tot kali- en phosphorzuur- 

 gehalte ontbreken in den regel alle opgaven; humusachtig noemt 

 men wel den grond, als hij donker gekleurd is, ofschoon wij weten 

 dat bij eenigszins aanzienlijke kleiu'ing met ijzei'oxyde zelfs een 

 hoog humusgehalte aan het oog geheel ontsnapt 



Op nog een belangrijk punt zegt Hilgard moet ik de praktijk, 

 wat betreft de humusbepaling door verbranding, wraken. Ieder die 

 mechanische grondanalyses gemaakt heeft, weet hoevele wortelvezels 

 en andere niet gehumificeerde plantene verblijfselen daarbij te voor- 

 schijn komen. Deze worden bij de verbrandingsmethode als humus 

 in rekening gebracht, ofschoon zij dikwijls de helft van het gloei- 

 verlies uitmaken en in hun tegenwoordigen toestand noch humus 

 zijn noch met zekerheid het worden (zooals dit in heete landen 

 wegens eremacausis 1) dikwijls hoogst twijfelachtig is); bovendien is 

 ook geene bepaalde quantitatieve verhouding bekend, naar welke 

 onverteerde plantene verblijfseleu in humus omgerekend kunnen 

 worden. De bepaling door verbranding wisselt ook in hare uit- 

 komsten met het jaargetijde af en is zóó dikwijls geheel denkbeeldig. 

 Ook het uittrekken met loogen grijpt veel te diep in en lost niet- 

 gehumificeerde gedeelten op. Zal de humusbepaling wetenschappelijke 

 waarde hebben en als grondslag voor theoretische beschouwingen 

 dienen, dan geeft slechts de methode van Grandeau vertrouwbare 

 resultaten. De dus opgeloste „matière noire" is in elk geval de 

 maat van de werkelijk gevormde en actieve humusstof, de niet 

 vergane deelen dienen wel als bron van koolzuur maar nemen 

 niet doel aan de absorptie- en nitrificatie verschijnselen, die toch 

 voornamelijk de belangrijkheid van den liuinus voor de cultuur 

 bepalen" .... 



{Landw. Vers. Stat. Bd. XLII -V. lül). r. 



1) Letterlijk: langzame verbranding. 



