— 446 — 



steeds de houtstof-reactie vertoonen, en worden, zooals trouwens 

 algemeen bekend is, nooit op de liier beschreven, eigenaardige wijze 

 in losse vezels opgelost. 



Aan deze veranderingen, die de houtparenchym- en mergstraal- 

 eellen der zieke wortels vertoonen, zijn noch dieren, noch ook 

 schimmels schuld. Dieren zag ik nergens hoegenaamd in het 

 weefsel, en schimmels vindt men er uitsluitend in de onmiddellijke 

 nabijheid van de uiteinden van reeds half vergane wortels, en dan 

 nog in hoofdzaak in het inwendige der vaten. 



In de aangetaste cellen, en beter, als deze uiteengeweken zijn, in de 

 daarbij gevormde spleten, nam ik echter in al het onderzochte mate- 

 riaal, uiterst kleiae bacteriën waar, steeds van dezelfde grootte en den- 

 zelfden vorm. Zij hebben eene lengte van ongeveer 0.00 1 mM, bij eene 

 breedte van ongeveer 0.0007 mM en zijn dus nagenoeg kegelvormig. 



Ingevolge een verzoek dezerzijds hebben de Heeren Ilill de moeite 

 genomen om materiaal van zieke boomon nauwkeurig volgens 

 voorschrift voor mij te verzamelen en te behandelen, waarna het 

 mij in dichtgesoldeerde busjes, die vooraf door mij gesteriliseerd 

 waren, werd toegezonden. 



Het onderzoek van dit materiaal is nu in gang. 



Een der busjes werd reeds geopend en een weinig van het 

 i.ieke weefsel van een der daarin aanwezige wortelstukken, met 

 behulp eener platinanaald in buisjes met voedingsgelatine overge- 

 Itracht. Het gevolg was, dat in al die buisjes rijkelijke bacte- 

 riën-ontwikkeling werd waargenomen. De bacteriën bleken bij 

 mikroskopisch onderzoek denzelfden vorm en gelijke afmetingen te 

 hebben als die, welke in de zieke weefsels aangetroffen werden. 



Dit welslagen dezer eerste cultuurproef mag echter nog niet 

 anders beschouwd worden dan als eene aanwijzing, dat deze 

 bacteriën bij de wortelziekte van den dadap waarschijnlijk eene 

 werkzame rol spelen. Een volledig bewijs zal echter eerst dan 

 verkregen zijn, wanneer het gelukt gezonde dadapwortels onder 

 dezelfde verschijnselen, als- boven beschreven, ziek te maken door ze 

 in te enten met culturen van bacteriën uit zieke stukken verkregen. 

 In die richting wordt het onderzoek thans voortgezet. 



De Chef der 11^ Af deeling 



Bl'itknzoug, 28 Juni 1893. Dr. J. M. JANSE. 



