— 568 — 



eeue de iimmouia slechts tot uitriet kau oxydeeren, terwijl de andere 

 juist ni trieten in nitraten omzet. Minder bekend zijn de redu- 

 ceerende processen, die in den bodem plaats grijpen. De meeningen, 

 die op dit punt golden, zijn grootendeels hypothesen, die nader 

 onderzoek behoeven en daardoor misschien onhoudbaar zullen blijken. 

 Dit onderwerp werd door Enklaar aangevat naar aanleiding van 

 eene reeks van waarnemingen, gedaan bij de voorbereidende werk- 

 zaamheden voor den aanleg eener waterleiding te Deventer. Voor 

 een dergelijkeu aanleg is de kennis van het verband tusschen de 

 samenstelling van het grondwater en de toestanden in den bodem 

 van groot belang. 



E. was in de gelegenheid grondwater te onderzoeken, dat in den 

 bodem in verschillende omstandigheden verkeerd had ; hij kon drie 

 typeii van water onderscheiden. 



Het P, uit hoogere lagen verkregen, die geene belangrijke hoe- 

 veelheden organische stoffen bevatten, hield slechts sporen ammonia 

 of nitriet, echter een aanmerkelijk gehalte aaii nitraten. In dit 

 water werden ruimschoots nitriticatie — bacteriën gevonden ; ammonia 

 er aan toegevoegd, werd spoedig geoxydeerd. 



Tot een 2^° type behoorden watermonsters, op verschillende punten 

 uit eene diepte van 10 — 20 M. opgepompt. In den regel bevatte 

 dit water ferrocarbonaat door kooldioxyde in oplossing gehouden; 

 aan de lucht blootgesteld word het ten gevolge van koolzuurverlies 

 en oxydatic troebel door ferrihijdroxyde; salpeterzuur werd er niet 

 ol' slechts in zeer geringe mate in gevonden, ammonia echter en 

 dikwijls ook salpeterigzuur, trad in groote hoeveelheden op. 



liet 3*^" type, dat ook ammonia en ferrocarbonaat bevatte, was 

 in meerdere of mindere mate met zwavelwaterstof bedeeld. Veelal 

 was dit water uit groote diepten, in de nabijheid van leemlagen, 

 of uit alluviale gronden afkomstig. 



Het gold nu het verband te ontdekken tusschen deze afwij- 

 kingen in samenstelling en de geaardheid van den bodem. Vooreerst 

 tuaakte E. uit, dat in water de nitriticatie voor geruimeji tijd belet 

 kaï) worden door het in aanraking te brengen met aan veenstoffen 

 verwante organi.sche stoffen, welk feit misschien dienen kon ter 

 verklaring van het ontstaan der salpeterzuurarme watei-s, die tot het 

 tweede der genoemde typen behooren. Reeds de aanwezigheid van 

 ferrozoutou «-n een sterk reductievermogen voor kaliumpermanganaat 

 tooneu aan, dat bij hot ontstaan van water van deze samenstelling 



