^ 584 - 



bare gronden, en wanneer de boomen goed verzorgd worden, 

 worden zij zestig en meer jaren oud, en iedere boom levert 

 daar in 1 ^/^ maand 9 — 12 rijpe vruchten, uit wier pitten 

 circa 2 flesschen olie verkregen worden. Behalve de pitten 

 die, wanneer zij geheel vast zijn, isi klappa heeten, in nog weeken 

 staat: kelambir, worden alle overige deelen der vrucht, die 

 naar de verschillende leeftijden afzonderlijke namen dragen, 

 tot bijzondere doeleinden gebruikt. 



Van de afgevallen en van de zeer jonge vruchten wordt in 

 de geneeskunde gebruik gemaakt. De bast der rijpe vrucht 

 wordt fijngemaakt, uit elkander geplukt tot kalfateren der 

 schepen, tot fakkels, tali api, voetmatten, touwwerk, verfkwas- 

 ten en nog tot verschillende andere doeleinden nuttig verwerkt. 

 Uit de schil der noot maakt men lepels, drinkbekers enz. 

 In de holte der vrucht vindt men het klapperwater, dat een 

 aangenamen smaak heeft en matig gebruikt een gezonde en 

 verkoelende drank is. Tot bereiding der olie worden de geheel 

 rijpe pitten gekozen, geschaafd en met water uitgespoeld. Het 

 overblijfsel heeft geen nut meer, maar de dikke er uitgeperste 

 melk, santen, wordt gekookt afgeschuimd en blijft zoolang op 

 het vuur, tot het water verdampt is. De klappa idjoe levert 

 de meeste olie op. De zuivere olie doet tot huiselijk gebruik 

 voor de olijfolie niet onder, maar lang bewaard wordt zij ranzig. 

 Bij verbranding geeft zij een zuiver en helder licht. 



De palmiet, uit het hart van den boom verkregen, is eene 

 bekende delicatesse, die zoowel gestoofd als in zuur gaarne 

 gegeten wordt. Uit de jonge bladeren worden mandjes ge- 

 vlochten, katoepat, waarin de gekookte rijst een aangenamen 

 smaak krijgt ; ook grootere manden, kisa, waarin vruchten en 

 andere voorworpen ter markt worden gebracht, worden uit de 

 oudere bladeren vervaardigd, terwijl uit de stevige middenribben 

 der bladeren de grove bezems, sapoe lidi, gemaakt worden. 

 Het zoude ons te ver voeren, indien we allos nauwkeurig 

 zouden willen opsommen, wat van de verschillende deelen der 

 klappa gemaakt wordt, wij zullen ons bij dit korte overzicht 

 moeten bepalen. 



