— 658 — 



den geheelen Arcliipel verspreid, komt voor ten Oosten van 

 de Golf van Bengalen tot op de Philippijnsclie eilanden, 

 Malakka en Cochin-China, vooral in vochtige en boschrijke 

 valleien, in de bergstreken der vulkanische gewesten van 

 Java tot 1800, soms tot 4000 vt. Volgens Junghuhn ont- 

 breekt de Ar eng in geen dorpsboschje op Java. Hij bloeit 

 het geheele jaar. Het suikerhoudend vocht kan men én uit 

 de vrouwelijke én uit de mannelijke bloemkolven verzamelen. 

 De neerhangende bloemkolf wordt met een plat hout geklopt 

 ter vermeerdering van den toevloed der sappen, drie of vier 

 weken later worden de takken er afgesneden en de wonden 

 met bladeren of met eene kleefstof overdekt. Daarna wordt 

 aan den as der bloemkolf, die ongeveer op het midden af- 

 gesneden wordt, eene bamboe bevestigd, om het lichtgele 

 sap op te vangen, dagelijks wordt een schijfje van de wond- 

 oppervlakte afgesneden. Het versche sap is helder van kleur, 

 spoedig wordt het troebel en begint te gisten, en onder bij- 

 voeging van eenige bittere en samentrekkende wortels en 

 schorsen wordt er de sagueer van gemaakt, toeak Mal. 

 legen Jav. en Soend. Door voortgezette gisting verkrijgt men 

 azijn. Het groote nut echter bestaat in de areng-suiker, die 

 uit het sap gemaakt wordt. 



Het hout is hard, en de vezelachtige stof tusschen den stam 

 en de bladstelen levert de iendjoek, de beste der atapsoorten 

 voor dakbedekking ; men vermengt de iendjoek met atap-kirai 

 om meer duurzaamheid aan de laatste te geven. Ook het touw uit 

 de fijnere vezels gemaakt, het z. g. iaUdoek is buitengemeen 

 duurzaam. Arenga saccharifera behoort zeker onder de nut- 

 tigste palmen. 



Caryota behoort ook onder de fraaiste palmengeslachten, 

 waarvan er in den Archipel verscheidene te huis behooren. 

 Een prachtige, hoog opgroeiende, forsche palm is C. mixima BI., 

 een boom, die tot 60 a 70 vt. lioog opgroeit en in West- 

 Java tot vrij hoog in het gebergte voorkomt. Junghuhn 

 zegt tot op 3 a 4000 vt. boven de zee, hij draagt hier den 

 naam van Soewankoeng^ ook wel Soewankoeng besaar. Ook in 



