— 670 — 



Nog blijft de vraag, van uit welk punt als centrum, de ziekte 

 zich verder verspreidde, juiste gegevens ter beantwoording zijn 

 uiterst moeielijk te verkrijgen. Uit hetgeen de laatste jaren kon 

 waargenomen worden, viel wel met vrij veel zekerheid tot een 

 excentrische verspreiding te besluiten, de cultuur breidde zich echter 

 ook uit, zoodat het middelpunt der verspreidingszone niet meer is 

 terug te vinden. 



Eene tabaksonderneming op Deli bestaat gewoonlijk uit drie ol 

 meer afdeelingen, soms door vrij groote uitgestrektheden onont- 

 gonnen of reeds afgeplanten grond van elkander gescheiden. Elke 

 afdeeling bestaat uit eene lange streep gronds, waarvan elke koelie 

 een zeker gedeelte te beplanten krijgt. De afdeeling wordt door 

 een aantal evenwijdige wegen doorsneden, terwijl aan den hoofdweg, 

 die de geheele afdeeling doorloopt, de droogschuren zijn gelegen. 

 Aan dezen hoofdweg evenwijdig loopt een weg, dwars door elk 

 koelieveld, op het gedeelte van het veld aan dezen weg gelegen, 

 worden gewoonlijk achtereenvolgens de kweekbedden aangelegd. 



Daar dus de strook gronds vrij lang is, waarover de bedden 

 verspreid liggen, komt het meermalen voor, dat in één en dezelfde 

 afdeeling het verschil vrij groot is in de samenstelling der grond- 

 soorten van de kweekbedden. Bij het optreden der ziekte in 

 zulk eene afdeeling, bleek echter de ziekte op de meest uitéén- 

 loopende grondsoorten voor te kunnen komen. Opzettelijk geno- 

 men proeven gaven hetzelfde resultaat : kweekbedden op kleigrond 

 werden evengoed aangetast, als die op den sehraalsten zandbodem. 



Verder leerde de practijk, dat zoowel oude grond als maagde- 

 lijke, welke nog nooit te voren tabak had gedragen, zieke kweek- 

 bedden kon leveren, op lalanggrond zoowel als op humusrijken 

 boschgrond trad de plaag op. Eene geïsoleerde ligging der kweek- 

 bedden ten opzichte der verdere aanplant, bleek evenmin op 

 zichzelve een afdoend voorbehoedmiddel te zijn; zoo waren op 

 enkele ondernemingen reservebedden aangelegd op afgezonderde 

 plekken, rondom door bosch omgeven, wat op zichzelve echter 

 in de meeste gevallen nog onvoldoende bleek te zijn om deze 

 bedden voor besmetting te vrijwaren. 



Bij de wijze van aanleg, 't meest gevolgd, vindt men gewoonlijk 

 bedden van verschillenden ouderdom dichtneven elkander. De 

 bedden zijn onderling slechts door eene nauwe tusschenruimte 

 van eenige voeten gescheiden. Meermalen uu viel op te merkeu, 



