— 680 — 



meestal slechts bij plantjes die ^/^ a 1 decimeter hoog waren. 



Het onderste gedeelte van het jonge stammetje zoowel als de 

 onderbladeren vertoonden in deze gevallen nog geen spoor van 

 ziekte, zoodat de infectie hier niet van uit den bodem was gekomen, 

 iets wat trouwens ook niet zoude overeenstemmen met het geïso- 

 leerde voorkomen van op dusdanige wijze aangetaste planten. 



Wanneer wij het zooeven beschreven geval als uitzondering 

 beschouwen, dan treedt bij eenigszins grootere planten de ziekte 

 steeds op in den vorm van vlekken op de bladeren. Het mikros- 

 kopisch onderzoek dezer vlekken toonde ook hier weder de 

 aanwezigheid van dezelfde schimmeldraden aan. In hoofdzaak 

 stemmen de vlekken op het jonge en het volwassen blad zoo 

 overeen, dat wij naar de beschrijving der vlekken op het groote 

 blad kunnen verwijzen, om tevens een beeld te hebben der anatomische 

 veranderingen, Avelke hier optreden. 



Vroeger zagen wij reeds, dat wanneer de nauwelijks opgekomen 

 plantjes door de bibitziekte werden aangetast, het wortelstelsel en 

 wel voornamelijk de kleine pen wortel bruingekleurd werd, terwijl 

 de ontwikkeling der wortelharen hoogst gering was; bij grootere 

 planten vinden wij geheel hetzelfde. Door de mindere ontwikkeling 

 der zijwortels schijnt de bruingekleurde penwortel langer te zijn 

 dan gewoonlijk. 



Evenmin als vroeger gelukte het hier eenig organisme te vinden, 

 waaraan deze verandering kon worden toegeschreven, wat dus de 

 oorzaak is blijft nog onzeker, maar deze bruinkleuring der penwortel 

 is een typisch kenmerk, dat vooral bij reeds grootere planten een 

 vrij ver voortgeschreden stadium der ziekte aanduidt. 



Een ander verschijnsel, dat ook met de bibitziekte in samenhang 

 staat, echter niet zonder opoffering der plant valt waar te nemen, 

 is het volgende : 



Heeft men een gezond plantje van de grootte, waarop men de 

 bibit uitplant, dan zal dit, wanneer men het tracht door te buigen, 

 ten slotte afknappen ; een plantje door bibitziekte aangetast , is 

 echter niet zoo bros en zal nimmer afknappen, een verschijnsel 

 waarvan de onniiddellijke oorzaak is te zoeken in het mindere 

 watergehalte van hot weefsel, in verband staande met de veran- 

 deringen in het wortelstelsel, zooeven beschreven. 



Dezelfde soort van vlekken als bij nog jonge plantjes doen zich 

 voor bij reeds volwassen planten, meestentijds vallen zij slechts in 



