— 682 — 



zieke gedeelte vau het blad. Vroeger zagen wij, dat eoiie vlek op 

 liet groote blad een diameter heeft van ongeveer 4 cM., en vau het 

 normale blad gescheiden wordt door een donkergroenen rand; maken 

 wij nu op dit gedeelte eene dwarsdoorsnede, dan vinden wij in den 

 rand dezelfde schimmeldraden terug. 



Voornamelijk in de intercellulaire (') ruimten van het bladmoes 

 verspreiden zich de schimmeldraden gemakkelijk, de zuiver afge- 

 ronde vorm der blad.gr oenkorels is verdwenen, terwijl zetmeel na- 

 genoeg niet meer aanwezig is. In het afgestorven gedeelte der 

 vlek komeu ook in het inwendige behalve de schimmeldraden hier 

 en daar bacteriekolonies voor. Xaarmate men echter den rand 

 der vlek nadert, nemen zij sterk in aantal af en dragen waar- 

 schijnlijk alleen als saprophytische (2) organismen bij tot de 

 ilesorganisatie van het weefsel. 



Buiten de grens der eigenlijke vlek vindt men nog de schimmel- 

 draden in het bladweefsel verspreid, door uitwendige veranderingen 

 is hunne aanwezigheid daar echter nog niet zichtbaar. Ook op 

 de opperhuid vonden wij buiten den omtrek der vlek, hier en daar 

 dezelfde schimmel verspreid. Door den eigenaardigen inhoud, dikte 

 en weinige vertakkingen, laten zich deze schimmeldraden gemak- 

 kelijk onderscheiden van andere, die tot de bibitziekte in geen 

 verband staan. Xoch in het weefsel, noch op de opperhuid mocht 

 het ons gelukken eenige voortplantingsorganen te vinden der 

 bewuste schimmel. 



Tot nu toe beschouwden wij de gevallen, waarbij eene directe 

 aantasting had plaats gehad, en deze zich zoo goed als onmiddellijk 

 door eene zichtbare verandering in de weefsels te kennen gaf. Een 

 groot, zoo niet het grootst gevaar der bibitziekte is gelegen in de ver- 

 schijnselen, die wij nu zullen nagaan, en welke zich voordoen bij tabaks- 

 planten, die reetls korter of langer op het vrije veld uitgeplant zijn. 



De schade wordt hierbij des te aanmerkelijker, naarmate de ont- 

 wikkeling der planten verder is voortgeschreden, zoodat het dikwerf 

 ondoenlijk wordt door inboeten nog de afgestorven planten te ver- 

 vangen. 



De verschijnselen, welke wij hier op het oog hebben, doen zich 

 voor bij planten van de moest verschillende grootte. Wanneer men, 

 nadat de ochtenddauw is opgetrokken, bij helderen zonneschijn, de 



(•) d.z. ruimten in een weefsel, tusschen de cellen overgelaten. 

 (*) Öaprophyten (afval planten) tieren up doode, organische stui. 



