— 683 — 



tabaksvelden doorloopt, zullen de aaugetaste planton in het oog 

 vallen, doordat haar bladeren slap hangen, somtijds alle bladeren 

 gelijkelijk, of wel alleen de onderste. Eene eigenaardigheid kan 

 men hier soms bij waarnemen, namelijk dat bij eene tabaksplant 

 slechts de bladeren aan eene zijde slap neerhangen, terwijl do 

 overige hun normalen stand nog behielden. 



Gaat men de oorzaak hiervan na, dan blijkt het, dat de slap 

 hangende bladeren juist die zijn, welke door de zon reeds beschenen 

 werden, terwijl de overige nog in de schaduw geplaatst waren. 

 Dit verschijnsel duidt er reeds op, dat wij in het slap hangen van het 

 blad eene uiting hebben van watergebrek, dat zich bij de tabaks- 

 plant, waar het verdampende oppervlak van het blad zulk een 

 groeten omvang bereikt, bij de geringste stoornis zal uiten. Mees- 

 tentijds vindt men meerdere tabaksboomen bij één met slap hangend 

 blad, somtijds zijn deze nauwkeurig tot één of enkele velden beperkt. 

 Bij navraag bleek dan in de meeste gevallen, dat ten eerste de 

 planten aan éénzelfden koelie behoorden en verder, dat het plant- 

 materiaal was genomen hetzij van kweekbedden waar vroeger 

 de ziekte reeds in was opgetreden, hetzij van bedden uit de 

 onmiddellijke nabijheid van aangetaste. Wanneer men zulk eene 

 plant, die watergebrek toont, uittrekt, dan zal het ten eerste op- 

 vallen, hoe weinig vast deze in den bodem geworteld is, beziet 

 men den stam, dan zal men bij het gedeelte, dat bij de aanaarding 

 door aarde bedekt werd, de bast zwart gekleurd vinden, somtijds over 

 aanmerkelijke uitgestrektheid. Is de ziekte reeds ver voortgeschreden, 

 dan kan het zijn, dat de bast nagenoeg geheel is weggerot, de 

 wortels zijn alsdan ook nagenoeg geheel vergaan, de wortelbast 

 laat gemakkelijk los, en gezonde normale zij wortels behooren tot 

 de uitzondering. 



Splijt men zulk eene zieke tabaksplant overlangs door, dan vindt 

 men het merg, over het gedeelte waar de stam zwart is gekleurd, 

 geheel gedesorganiseerd en van één gescheurd. Splijt men den 

 wortel, dan komen op de splijtvlakte somtijds leverkleurige vocht- 

 druppels te voorschijn, welke eene onaangename rottingslucht hebben. 



Behalve de bibitziekte komen nog andere plagen bij de 

 groote tabaksplanten voor, die zich in den beginne door de 

 kenteekenen van watergebrek uiten. Zonder nog tot het mikros- 

 kopisch onderzoek zijn toevlucht behoeven te nemen, kan men vrij 

 zeker zijn, wannneer men vindt, dat het ondergedeelte van den 



