74 COMMENTATIO 



Initio papatus Alexandri, Hildebrandus , Can- 

 cellarius creatus , hoc nomine univerfae fere Eccle- 

 fiae administrationem in fe fuscepit (i). Petrus 

 Damianus ingeniofe fuam et aliorum de hoc papa- 

 tu fententiam expresfit, hoc disticho Cancellarium 

 allocutus : 



Papam rite colo , fed te prostratus adoro , 

 Tu facis hunc dominum , te facit ille deum. 



Hilc igitur ratione, cum per viginti fere annos 

 hierarchiae caput et actor fuisfet (2) , ad majora 

 quaeque tentanda viam fibi munivit Hildebrandus ; et 

 fimul experientiam maximam collegit ; vidit enim 

 quatuor praedecesforum res , feu prosperas , feu ad- 

 verfas pro confiliis , feu prudenter , feu inconfulte 

 fusceptis. In varias regiones legatus misfuo varia 

 gentium ftudia fcrutatus erat, nonnullas ad liberta- 

 tem pronas, plurimas vero ad fuperftitionem pro- 

 clives animadverterat ; et hinc factum ut deinceps 

 Gregorium , ad temporum conditionem respicientem, 

 rcrum opportunitates ponderantem , et fecundum 

 eas res moderantem videamus. 



An- 



(1) Conf. Venema, 1. c. Tom. V, pag. 615; Planck, 

 I. c. IV. B. I. Ab. pag, 94 et 95. 



(2) Ab anno 1053 ad 1073. Vid Heeren, Gevolg. dtr 

 Kruist. pag. 63; Gieseler, I. c. IF. B. I Abth. , pag. 

 iSa. 183, feqq. Tlieiner, Einfuhrunu dtr Pritittr Ehf 

 lifgktii, II. B. I. Ab. pag. 15S» 



