10 



C0MMENTATI0 



eorum vero praefentiam in conventionibus , quae 

 five re five verbis five confenfu inirentur require- 

 rent, videntur Romani ab inflituto ipfis proprio 

 ad temporum conditionem adjuvandam procesfis- 

 fe. (i) Tabulas enim domesticas quam accuratissi- 

 me conficere et apud Cenfores jurejurando confir- 

 mari curabant. Docemur a Gajo literis fieri obli- 

 gationem, veluti in nominibus transfcriptitiis. (2) 

 Fit autem nomen transfcriptitium duplici modo, 

 vel a re in perfonam, vel a perfona in perfonam. 

 Debitum igitur transfcribebatur in codice accepti 

 et expenfi, in quo cives Romani accepta et erogata 

 tiotare folebant. Ita vetus debitum per folennia 

 verba et fcripturam fubfecutam in alium credito- 

 rem transferebant , et difficultati obveniebant ; 

 nam Romanus in remota regione degens cujus 

 creditor et debitor Romae habitabant, pecuniam 

 ipfam folvere necesfe non habebat, fed creditorem 

 jubebat in Codice fuo nomen debitori fuo confen- 

 tienti expenfum ferre. Hoc dicebatur dekgare et 

 folutionis locum tenere. (3} 



Cum vero in dies negotiorum numerus cres- 

 teret , experientia edocti , quantis difficultati- 

 bus anfam praebebat illud, quod non nifi pau- 



cis 



(i) Vid. Rovers, Comment. rfe M. T. Ciceroois Orat. 

 pro Q. Rosc. Comoedio, anno 1826 defenfa p. i6-a6. 

 (3) Commenr. III. '28. 

 (3) Cf. Rorers, 1. 1. p. bS, 



