4* COMMENTATIO 



nil tam congruum est fidei humanae quam ea quae 

 inter eos placuerunt fervare , eam promisfionem 

 exceptionem parere promifit. Ex hac igitur con- 

 ventione nulla civilis oriebatur obligatio , fed tan- 

 tum naturalis (i). Ait enim Ulpianus : „ Cum 

 „ nulla fubest caufa praeter conventionem , hic 

 „ conftat non posfe conftitui obligationem : igitur 

 „ nuda pactio obligationem non pant , fed parit 

 „ exceptionem. " (a) Exceptio vero ab actionis 

 fine eatenus differt, quod illa ad reos defenden- 

 dos comparata est et ad conditionis confervatio- 

 nem tendit , quam hac removere ftudet petitor (3). 

 Quod cum Ulpianus nuda pacta obligationem con- 

 ftituere negat , intelligit obligationem civilem , nam 

 naturalis obligatio revera inde oritur, cujus prin- 

 cipalis vero obligationis vis in eo cernitur , quod 

 •folutum ex ea repeti nequit. Praeterea vero etiam 

 creditoris actioni illius compenfationem , quam mi- 

 hi per naturalem obligationem acquifivi , opponere 

 licebat. L. 6. ff. de compenf. Fidejusfores etiam 

 naturali obligationi accedere poterant, adeo ut 

 per civilem confirmarent naturalem obligationem. 

 L. 16. §. 3. ff. de fidej. et mandatoribus. De- 

 nique , fi per conventionem naturalis obligatio or- 



ta 



CO Vid. Weber, I. 1. §. 81. coll. §. 55 et 56. 

 (a) L. 7. §. 4. 8". de pactis, ubi pro vulgari profter cum 

 pluribus interpretibus praeter leeendum videtur. 

 (3) Warnkoenig, 1. 1. Tom. I. N°. 174. 



