J U R I D I C A. 53 



tione promisfor rite noscit quid ftipuhtori prae- 

 ftandura est , quoniam ab initio verba rite funt in- 

 terpofita , a quibus omnis hujus contractus vis 

 pendet, nihil dein quoad hanc promisfionem im- 

 mutari potest. In focietatis vero contractu ab ini- 

 tio non conftat, quid alter alteri praeftet necesfe 

 est , fed pro diverfo temporum momento et loco- 

 rura fitu, aliave ex caufa, illud diverfum esfe 

 potest. In hoc igitur contractu condemnatur in 

 id quod pro partium ratione et temporum natura 

 praeftari fas est. In illo vero condemnatur in cer- 

 tam pecuniae fummam, quam petitor rogavit. Ubi 

 igitur in certum quid condemnabatur , judicium di- 

 cebatur ftricti juris , in incertum vero bonae fidei. 

 Quodammodo cum arbicrariis juris Justinianei 

 actionibus conveniunt illae actiones quibus incer- 

 tam pecuniam fine taxatione petebant partes : quae 

 enim disputavimus pertinent ad jus Rom. anti« 

 quum; nam hac ctiam in parte multas fubiit mu« 

 tationes jurisprudentia Romana , abrogatis non tan- 

 tum formulis , fed misfo quoque more dandorum 

 judicum pedaneorum. lllud tamen adhuc volue- 

 runt ut in ftricti juris convcntionibus certae pecu- 

 niae aestimatio esfet, in reliquis vero latius esfet 

 officium judicis, adeo ut vel in minorem vel in 

 majorem fummam condemnari posfent partes. 



/3. Huc usque de jure Rom. videamus jam de 

 jure Hodierno. Summo profecto jure nobis conten- 

 dere licet divifionem contractuum in b. f. et ftr. 



ju- 



