D 



(l( 



4 BIJDRAGE TOT DE ANATOMIE EN PHYTOGRVPIIIE DER SPHAGNA. 



fii lot ilat ('iiirlL' versclüllcndc streken van ons land had bezocht, liet ik oiu 

 die roden nhkioskopische afteekeningen maken van alle vormen, waarin ik soorts- 

 verschil meende op te merken. Daaruit bleek mij, onder anderen, reeds spoe- 

 dig, dat Spil. capiUifoliuni Ehrh., welk mos door vele bryologen wegens zijne 

 nclijkvormigiieid met Sph. iwnlifoliuin Ehru. wordt vereenigd, daarvan in- 

 tegendeel als ecne degelijke soort moet onderscheiden worden, en wel hoofd- 

 zakelijk door de wijdere en grootere cellen van zijne bladen. Later heb ik 

 ook, door hel onderzoek der stengbladen van Sph. tenue, volgens Nees cene 

 variëteit van Sph. aculifolium, een standvastig verschil in het celweefsel op- 

 emerkt, waardoor hel als eene bijzondere soort gemakkelijk kan worden on- 

 derscheiden. Het verschil is daarin gelegen, dat het bovenste gedeelte der 

 stengbladen van Sph. tenue steeds gescheurd is, zoodat daarvan slechts draad- 

 vorniige overblijfsels der cellenwanden ziglbaar zijn, en dat zelfs daarenboven 

 wanden der poreuse cellen in het overige gedeelte van die bladen, waar- 

 schijnlijk door resorptic, geheel vernietigd zijn; PI. I, Fiy. 6. Bij de be- 

 handeling dezer bladen met jodiumlinktuur en zwavelzuur ziel men tevens 

 zeer duidelijk de tusschencellige gangen, die door de zamenvoeging der nabu- 

 rige cellenwanden ontstaan, en waarvan de overblijfsels aan de resorptic het 

 langst weerstand schijnen te bieden. In een ander geval deed mij het mi- 

 kroskopisch onderzoek van het celweefsel zeer van elkander afwijkende vor- 

 men vereenigen, die vroeger als bijzondere soorten zijn beschouwd gewor- 

 den. Alvorens echter tot zoodanige vereeniging te besluiten, is het noodig, 

 dat men de afwijkingen in vorm, die door de genoemde omstandigheden bij 

 eene door het celweefsel goed gekarakteriseerde soort worden te weeg ge- 

 bragt, in do natuur waarneme. Tot voorbeeld strekt een zeer zonderlinge 

 vorm van Sph. cuspidatum, die onder den naam van Sph. plttmosuni hot 

 eerst door Nees ab Esenbeck is bekend gemaakt. De gelijkvormigheid van 

 hot celvveefsel, gepaard aan de waarneming dier plant op hare groeiplaats, 

 brengt tot het besluit, dat dit mos, niettegenstaande het groot verschil in 

 habitus enz., voor eene jonge plant van Sph. ruspid(üu)n moet gohondon wor- 

 den, zoo als die zich, het eerst, door onlkioming der sporen in het water 

 ontwikkelt. Zij is dan ook minder juist als cene variëteit van genoemde soort 

 in den Prodronms Florae Datavac vermeld, en behoort slechts als een jeug- 

 dige vorm onderscheiden te worden. De jongere planten van andere soorten 

 van Sphagnum wijken ook dikwijls in vorm en habitus van de oudere vrncht- 

 dragendc zeer af. De laatste vertoonen eerst don waren lypus der soort, 



