i BIJDRAGE TOT DE ZIEKTEKÜNDIGE ONTLEEDKUNDE DER TANDEN. 



oali'odenlinc. De groote Engelsche üiitleedkundigc leerde ons bovendien dat 

 de zuivere dentine in het dierenrijii trapsgewijs tot vasodentino en deze tot 

 osleodentine overgaat. 



Sinds OwEN zijne Odontographie uitgaf en zijn artikel Tccth in de Cydo- 

 jMicdia of Anat. and JPhys. mededeelde, stond echter het niikroskoop niet stil: 

 men heeft door voortgezet onderzoek aan sommige zaken eene andere betee- 

 kem's leeren geven en nieuwe elementen in den tand gevonden, die aan het 

 oog van vroegere waarnemers waren ontsnapt. Men zal niet van mij vergen 

 dat ik hier trede in de beschouwing van alle ontdekkingen, die op dit gebied 

 gemaakt zijn; alleen wil ik, ten einde het bovengemelde te staven, gewag 

 maken van de tandbuisjcs en de Purkinjesche lüjchaamfjes, die men vroeger 

 als kalkvoerende ruimlen beschouwde, doch tegenwoordig als kanalen en hol- 

 ten laat gelden, waarin zich hot plasma bevindt dat de stofwisseling in den 

 tand moet onderhouden. Evenmin mag ik de ontdekking van de zoogenaamde 

 iandho(jcls of ylobuli dentis verzwijgen, die met de formatie van do dentine 

 in een naauw verband schijnen te staan, doch als zoodanig kunnen persiste- 

 ren en aanleiding geven tot de inlcrglobitlair-ruimtcn. 



Wat met zoo voel regt van de ontleedkunde der tanden in iiunnon nor- 

 maal-staal word beweerd, is van geene toepassing op don ziekolijkon toestand. 

 iJe kennis die wij bezitten van do pathologische veranderingen, welke de 

 tandweefsels kunnen ondergaan, mag men nog als vrij onvolledig beschouwen 

 en de oorzaak laat zich niet ver zoeken. Het materieel toch is hier uiterst 

 schaarsch : behalve cariës en de verdikking der cementlaag zijn pathologische 

 s{tecimina zeldzaam te noemen; zij komen in den regel slechts in verzamelin- 

 gen voor en dan nog zonder behoorlijke ziektegeschiedenis, zonder do na- 

 burige deelen, met name de pulpa, die in een zoo naauw verbapd staat tot 

 de dentine, waartoe zich de veranderingen in bouw bijna uitsluitend be|)alen. 

 Het is dus wel niet te verwonderen dat mikroskopische onderzoekingen over 

 dit onderwerp nog niet dien graad van volkomenheid erlangd hebben, welken 

 men anders zoude mogen verwachten. De opstellen hierop betrekkelijk zijn 

 meestal verspreid, en slechts in den allerlaatstcn tijd hoeft Garl Wedl in 

 zijne Grundzüge der palhologischcn Hislnlogic oen afzonderlijk hoofdstuk aan 

 de nieuwvormingen der tandzolfstandigheden gewijd. 



De rijke verzameling van ziekelijke landen in hot anatomischo kabinet dor 

 Leidsch(.' Hoogcschool, welko wel is waar bijna uitsluitend uit hel dierenrijk 

 ontleend, doch daarom niettemin als zeer belangrijk te beschouwen is, stelde 

 niij in slaat, voel, wat op pathologische verandering der tanden holrokking 



