4 BIJDRAGE TOT DE ZIEKTEKülVÜIGE ONTLEEDKUNDE DER TANDEJf. 



reeds deed opmerken^ kun dit kenleeken voor ivoor-handelaars en bewerkers 

 van belang worden. 



De gedaante der exostosen is verschillend. Het eenvoudigste doen zij zich 

 voor als bultige verhevenheden aan de binnenviakte der dentine, waarop zich 

 in grootere tanden erubij sterkere ontwikkeling wratvormige uitsteeksels be- 

 vinden. In andere gevallen hebben zij het voorkomen van druipsteen, waarbij 

 zij zich, of naaldvormig en scherptoeloopende in de tandholte verheffen, of 

 knobbelvormig eindigen en door dwarse uitsteeksels met elkander vereenigd 

 worden *. Welke buitcngemeene ontwikkeling deze exostosen bij den oliphant 

 kunnen erlangen bewijst ons een geval uit het Anat. Kabinet onzer Hooge- 

 school (N\ 1243 Brugmans) waarin zij, van de gezonde zelfstandigheid ge- 

 scheiden, eene lengte bereikt van 27 Cm., terwijl eene der grootste dwarscho 

 afmetingen niet minder dan 10 Cm. bedraagt. Haar gewigt is 530 grm. Op 

 de doorsnede vertoonen zich de exostosen gewoonlijk anders dan de gezonde 

 dentine. Het blijkt dat dezelve in den oliphantstand in den regel uit eene 

 doorschijnende en eenigzins geelgekleurde stof bestaan, dio duidelijk afsteekt 

 bij de melkwitte kleur van de dentine, welke in vele gevallen de primitieve 

 ziekelijke woekering omgeeft. 



De oorzaak dezer uitgroeisels is in sommige gevallen waarneembaar; in 

 andere gevallen daarentegen laat zij zich niet opsporen. Heeft het eerste 

 plaats, dan kunnen wij als zoodanig een vreemd ligchaam erkennen, dat op 

 de eene of andere wijze in den tand is geraakt. Het duidelijkste wordt dit 

 aangetoond bij de slagtanden van den oliphant, waar wij dikwijls als kern 

 der nieuwvorming eenen geweerkogel aantreffen ; het is duidelijk dat zich 

 hier de ziekelijke tandstof om den kogel als het vreemde ligchaam afgezet 

 heeft. Deze kogels kunnen op geene andere wijze in de tandholte geraken, 

 dan door eene uitwendige beleediging; somtijds bevindt zij zich juist daar. 



* In menschelijke tanden komen ossificatiën der pulpa voor zonder zanienliang met den tand. 

 Het komt mij waarscliijnlijk voor, dat dit ook bij dieren kan plaats vinden en dat zelfs sommige 

 exostosen altijd onafhankelijk ontstaan om eerst later eene vereeniging aan te gaan met de dentine 

 van den tand. Onder de vele tandpraeparaten bij dieren, welke ik gelegenheid had te onderzoeken, 

 bevond er zich echter niet een, waarbij met zekerheid kon worden gezegd dat de nieuwvorming zich 

 vrij in eene tandholte had bevonden. Het laat zich ook verwachten dat ossificatiën der pulpn, 

 welke zonder z.iraenhang in den tand voorhanden waren, althans bij den oliphant gemakkelijker ver- 

 loren gaan en dus hoogst zeldzaam tot ons zullen komen. Men moet hierbij niet uit het oog ver- 

 liezen, dat ziekelijke producten van dien aard meestal eerst door de handen van de ivoorwerker» 

 moeten gaan, alvorens dezelve in onze kabinetten geraken. 



