b BIJDRAGE TOT DE ZIEKTEKUNDIGE ONTLEEüKUNDE DER TANDEN. 



wendige oorzaak, zoo liet schijnt, gewerkt heeft. Uit oliphanlstanden komen 

 veelal slechts fragmenten van nieuwvormingen tot ons, waarhij het moeijelijk 

 te beslissen valt, of men wezenllijk met het gevolg van een binnengedron- 

 gen vreemd ligchaam te doen heeft. Er zijn echter gevallen, waar de exos- 

 losen omschreven zijn en in Avelke bij het doorzagen niets voor den dag 

 kwam, zooals in een praeparaat van het Leidsche Kabinet (N°. 1242 Br.) 

 waarin, gelijk de katalogus vermeldt, een kogel vermoed werd; doch ten on- 

 regle, gelijk de doorsnede bewijst, die ik er van vervaardigde, PI. I Fig. 1,2. 

 Nog duidelijker wordt ons echter de zaak, wanneer wij bedenken, dat bij 

 sommige dieren, vermoedelijk zonder dat wij aan een pathologisch proces be- 

 hoeven te gelooven, de holte voor de pulpa geregeld door eene osteodenline 

 wordt opgevuld, zooals b. v. bij den grooten tand aan de benedenkaak van 

 den cachelot, en de tanden van den walrus. Op het Leidsche Kabinet be- 

 vinden zich de hoektanden van de bovenkaak der Phoca proboscidea (N'. 1248, 

 1249 Br.), waarvan de holte in heide opgevuld is met eene prop van cement 

 n. I Fig. o, PI. IV Fig. 1. Of dit laatste geval normaal of abnormaal is, 

 durf ik niet beslissen ; stellig echter heeft er geene uitwendige beleediging 

 plaats gevonden. Eindelijk worden in het boven aangehaalde werk van Wedl * 

 analoge uitgroeisels bij menschclijke tanden vermeld, die wel is waar kun- 

 nen beantwoorden aan carieuse holten, doch ook zonder uitwendig gebrek in 

 den tand voorkomen, -f Do verdere constatering van dit feit zal dus wel over-r 

 bodig zijn. 



Overgaande lot den mikroskopischen bouw der exostosen, zal men niet van 

 mij vergen, dat ik in bijzonderheden trede over elk der menigvuldige praepa-i 

 raten, welke ik gelegenheid heb gehad te onderzoeken. Het zoude een tijd- 

 roovend en onnut werk zijn, dat althans in deze Vergadering niet op zijne 

 plaats is. Ik meen integendeel dat het meer aan het doel van deze bijdrage zal 

 beantwoorden, wanneer ik slechts cenige der meest karakterestieke nieuwvormi- 

 gen bespreek en de overigen met stilzwijgen voorbij ga; naardien dcz£, hoogst ge- 



* iintndzüge der Palhol. Ilislotogtc, S. 616 seqq. 



t Nasmyth zegt hierover in zijne Bescarches on the Developemenl, Struclure and Diseases of the. 

 Teeth. London 1849, pag. 78, ook met betrekking tot mensclielijke tanden: "As it (tlie ossifica- 

 • tion of the pulpa) frequently tukes place without any co-iucidcnt cxternal decay. the only pos- 

 " sil)le relief is oftcn withheld. as thcre are «o infallMe tfiagnostic aijmploms wnrranting a decj- 

 'd«d opinion." 



