12 BIJDRAGE TOT DE ZIEKTEKUNÜIGE ONTLEEDKUNDE DER TANDEN. 



Bij deze overlangsche plaatjes kan men ook, beter dan bij overdwarsche, de 

 structuur vcivolgen van de zandkorrel-groote knobbeltjes, welke hierboven bij 

 de algemeene beschrijving van het preparaat vermeld werden. Het blijkt 

 hierbij, dat zij geen gedeelte uitmaken der eigenlijke kokerstelsels, maar 

 bolvormige of ellipsoïdische ligchaampjes voorstellen, welke laagsgewijze om 

 een middelpunt zijn afgezet, en hoewel zelfstandig, toch te zamen hangen met 

 de oppervlakte der stijltjcs; zeer dikwijls loopen ook de dentine buisjes van 

 de kokerstelsels over in deze ligchaampjes. In sommige preparaten zie ik 

 ook, dat deze bollen of ellipsoïden in de kokerstclsels als in een stroma ge- 

 deponeerd kunnen zijn, waardoor op de dwarschc doorsneden natuurlijk prepa- 

 raten kunnen ontstaan, welke overeenkomen met de modificatie, welke wij 

 hierboven sub 4" vermeld hebben. Het komt mij niet onwaarschijnlijk voor, 

 dat in menschelijke tanden alleen deze zandkorrelvorm voorkomt, weshalve 

 men daar minder juist van kokerstelsels kan spreken. 



Wat de periphcrische stof der naalden betreft, bijaldien er namelijk eene 

 omsluiting der naalden plaats vindt, wat niet altijd het geval is, zoo kan 

 men duidelijk aantoonen, dat deze in het gezonde gedeelte zoowel als in het 

 ziekelijke, hetwelk de holte van den tand vult, uit zuivere dentine beslaat. 

 In deze dentine houden de buisjes op de plaatsen, waarin landnaaldon steken, 

 grootendecls op; gedeeltelijk echter en wel aan de randen der kokerstelsels 

 buigen zij zich om, ten einde later hunnen weg te vervolgen, PI. IV, Fig. 5. 

 De dentine in de exostose hangt hier en daar naar de pcripherie toe zamen 

 met de gezonde tandmassa, voor het grootste deel echter ontwikkelt zij 

 zich op vele plaatsen te gelijk uit middelpunten, vanwaar de landbuisjes straals- 

 gewijze nitloopen. 



Een preparaat, dat eenigzins in bouw, doch niet in uiterlijk voorkomen 

 met het zoo even beschrevene overeenkomt, is de exostose N'. IIA'I Br., 

 waarvan reeds vroeger met een enkel woord melding is gemaakt, PI. I, 

 Fig. 1, 2. Het stelt een dwars doorgezaagd kegelstuk voor, uit eenenoliphants- 

 slagtand; aan de buitenvlakte vertoont zich eene ringvormige verhevenheid, 

 waarvan naar binnen voor de grootste helft der pcrijiherie eene verdieping, 

 voor de andere kleinere helft eene knobbelvormigc exostose beantwoordt. De 

 nieuwvorming heeft eene langwerpig eivormige gedaante, waarvan de langste 

 afmeting evenwijdig aan de (andholte loo|)t. De oppervhdite is over hel alge- 

 meen genomen glad, hier en daar met verhevenheden voorzien; zij verschijnt 

 dan als met zand bestrooid, of op die plaatsen, waar deze verhevenheden 



