20 BIJDRAGE TOT DE ZIEKTEKUNDIGE ONTLEEDKUNDE DER TANDEN. 



Het preparaat, dat ik bedoel, wordt vermeld onder N°. 210 Bonn., en stelt 

 een stuk voor uit een olipliants-slagtand. PI. III, fig. 1. De uitwendige 

 schors van den tand schijnt te zijn weggenomen, en in de dus ontbloote 

 dentine bespeurt men eeue sphaerische roestkleurige holte, waarin vroeger 

 een geweerkogel gezeten heeft. Beantwoordende aan de holte van den kogel, 

 neemt men aan de binnenvlakte des tands een knobbelvormig uitgroeisel waar, 

 dat in de tandholte uitsteekt. De basis van deze exostose bedraagt in de 

 langste afmeting 57 m. m., in de kortste 16 m. m., terwijl zij eene hoogte 

 heeft van 25 m. m. Do holte van den kogel staat nog duidelijk in verband 

 met eenen onregelmatigen gang, die in de overlangsche rigting van den tand 

 (waarschijnlijk naar den wortel toe) te vervolgen is en in de tandholte uit- 

 mondt; digt bij de kogelholte is hij naauw, aan zijn andere uiteinde wordt 

 hij eensklaps wijder. Wij kunnen denzelven wel niet anders dan als een 

 kanaal beschouwen, waardoor de bloedvaten der pulpa in de nieuwvorming 

 zijn binnengedrongen. 



Uit het preparaat werden mikroskopische plaatjes vervaardigd in de over- 

 langsche rigting van den tand en perpendiculair op de kogelholte. PI. III, 

 flg. 2. Het onderzoek van deze plaatjes leverde het volgende op. Bij zwakke 

 vergrooting bemerkt men zeer duidelijk fragmenten van gezonde dentine, die 

 allerlei gedaanten bezitten en ook in afmeting weinig met elkander overeen-^ 

 komen. Deze fragmenten, die door de geheele exostose voorkomen en ten 

 gevolge van de vermorseling van den tand door den kogel ontslaan zijn, worden 

 elk voor zich omgeven door substantia ostoïdea, welke begrensd wordt door 

 eene ziekelijke dentine met Haversche kanalen. Opmerkelijk is het, dat de 

 naaste omgeving der fragmenten zuiver cement is met talrijke beenligchaampjes, 

 doch meestal zonder aanduiding van dentine-buisjes. De Haversche kanalen 

 bevinden zich bij voorkeur in het midden der met callus gevulde tusschen- 

 ruimten, \Yclke de fragmenten normale dentine van elkander scheiden. Om 

 deze Haversche kanalen ontwikkelen zich nu onregelmatige dentine-buisjes, 

 zoodat hier het karakter van vasodentine niet Ic miskennen is. Aan de 

 binnenvlakte der exostose, die dus naar de tandholte is toegekeerd, heeft de 

 dentine een geheel normaal voorkomen. 



Wij hebben hier dus een voorbeeld, hoe beleedigingen van den tand, die 

 nii't verkleining der zelfstandigheid gepaard gaan, genezen. Even als bij 

 beenbreuk(>ii moet hier de furnialie van oenen callus aangenomen worden, 

 die de gebroken of vcrmorscldc stukken aan elkander heclitj een callus die 



