BIJDRAGE TOT DE ZIEKTEKUNDIGE ONTLEEDKUNDE DER TANDEN. 21 



aanvankelijk week zal zijn, doch later harder wordt, en onder den invloed 

 van de hloedvaten der pulpa, wel is waar om de fragmenten heen het ka- 

 rakter van waar cement, doch verder naar den omtrek dat van vasodentine 

 en eindelijk van normale dentine aanneemt. 



III. OVER REGENERATIE DER TANDWEEFSELS. 



Overgaande tot het derde punt mijner bijdrage, namelijk de regeneratie van 

 de tandweefsels, wil ik de woekering van het cement, om vroeger vermelde 

 reden onaangeroerd laten, en mij uitsluitend bepalen tot de vraag, in hoeverre 

 het email en de dentine, bij verlies, vatbaar zijn voor eene regeneratie. Zoo 

 ik hier van regeneratie spreek, dan bedoel ik hiermede bepaaldelijk de nieuw- 

 vorming van een weefsel, analoog aan het door een uitwendig geweld ver- 

 lorene, en wel op de plaats der beleediging zelve. 



Wedl * beschrijft aan eene menschelijke kies eene emailmassa, welke op 

 eenen millimeter afstand onder het normale email voorkwam, daarvan door 

 echte dentine gescheiden was en naar buiten aan eene speldeliop groote 

 verdieping van de kroon beantwoordde. In hoeverre hier echter van eene 

 nieuwvorming sprake kan zijn, zooals de schrijver wil, waag ik niet te 

 beslissen. iMen moet hier aannemen, dat de pulpa eene voedingstof kan uit- 

 zweeten, die tot email-prisma's wordt omgezet, eene stelling die door geen 

 ander analoog feit wordt ondersteund. Het komt mij waarschijnlijker voor, 

 dat wij liier met een aangeboren gebrek te doen hebben, mogelijk teweeg 

 gebragt door eene beleediging van dea tand, terwijl deze nog in het tand- 

 zakje besloten lag, en vallende in een tijdperk, dat het organon subslantiae 

 adamantinae nog in wezen was, en voor de vorming van email, al was dit 

 dan ook op eene tegennatuurlijke plaats, kon gebezigd worden. Zoodra de 

 tand eenmaal te voorschijn getreden is, houd ik het ontstaan van email 

 voor minder waarschijnlijk, en kan er dus van eene regeneratie na verlies 

 evenmin sprake zijn. 



Anders is het gelegen met de dentine, naardien de bron, waaruit dit 

 liostanddcel van den tand zich opbouwt, blijft beslaan. Uit de onderzoekingen 

 van ToMEs "l- weten wij, dat zich vooral in landen van oude lieden, waarvan 



• Grundzüge, S. 022. 



t J. XoME3, A course of Leilurcs on dental Phys. und Surijcri/. London, 1848, p. 50. 



