O R A T I 0. 7 



sae vel sunt extra nos, sensuucQ corporis ope explorandae, vel intra nos, so- 

 la intuitione et conscientia cognoscendae. Eas observare experientiae est, de 

 iis meditari, rationis. Quae multorum annorum vel seculorum usus docuit et 

 experienlia, Hisioriam ea constituunt, qiiae ratio , magis indies magisque ex. 

 culta, Fhilosophiaro. Jlia memoriae potissimum mandautur: haec judicio sub- 

 jiciuntur. Ilinc oninis humana cognitio, ea praesertim, quae eximie Scientia 

 dicitur, vel historica esl, vel philosopha. Nara quidquid fidei , quae ex alie- 

 na pendet auctoritate, debemus, id procul dubio ad historicam pertiuet co- 

 gnitionem. Haec vero res obvias, et in facto positas, arripit tantummodo; 

 esse eas et quaenam sint rescivisse contenta: philosopba vero cognitio, aU 

 tius quasi evolans , et quales sint, vel omnino esse possint, quare sint et 

 quomodo, scrutatur, rimatur, espendit. Historica in qualicunque rerum ip- 

 sarum perceptione et representatione acquiescit: philosopha ad interiorem ea. 

 rum naturam et indolem pergens, in qualitates insuper et causas rerum in- 

 quirit. Illa simplicis est observationis et experienliae , haec abstractae, quarn 

 vocant, meditatiouis et ratiocinationis. Utraque pracstantissima est et salu- 

 berrima, suaeque sunt singulae cuique laudes : at haec illa praestantior. 

 Quamquam neque haec sine illa, neque illa sine hac, augusto praeclarae Eni' 

 ditionis nomine et honore digna censenda est. 



Etenim experientia valemus et ratione. Non ratione sola , quippe quae sine 

 rerum, sibi oblatarum , usu et observatione e suis quasi latebris non elicitur, 

 neque in aclum ducitur. Non sola experientia, quippe quae, si a rationis 

 usu sejuncta cogitetur , vix a brutorum animalium sensu possit dlversa 

 censeri. Hujus ope rerum nobis accidunt repraesentamina , quae illas coiopa- 

 rat, digerit, instaurat, atque diversissimis modis ita conjungit et confundit, 

 ut vel novae inde perceptionis formae oriantur. Uti igitur rationi, ne tan- 

 quam veterno torpeat, imo vero , ne suftocata penilois et exstincta in nihilum 

 recidat, rebus opus est, in quas vires meditando suas exserat, quarumque no- 

 tiones infbrmet secundum leges sibi divinitus scriptas: ita nec veri nominia 

 experientiae locus, nisi per praeviam mentis ad ordiuandas, soujungendas , 

 aejungendas et in notioues convertendas ipsas sensaliones dispositionem, esse 



