»4 H. P. D E K A N T E R 



Detiiqiie imprimis animadverti debet adjecta admonitio, de imperio in coetus Cliris», 

 tianonim minime arrogando, quae quidera , cum sententiae illorura, qui ad unum om- 

 nium Ecclesiae ministrorum principatum deferunt , tam parum faveat , ut potius di- 

 serte ei repugnare dicenJa sit, haud miramur, vim praepositionis ««t* in verbo kxtk- 

 Kvfneuoviei; ita ab iis prcnii, ut durum modo iraperium et tyrannidem intelligi existi- 

 mcnt, quod , quam parum probandum sit, ex supra dictis satis apparere patamus (3). 



Fuerunt autem , qui doctrinara de Jesu Christo summo eodemque uno Ecclesiae gu«: 

 bematore ita adhiberent, ut magistratibus civilibus omnem prorsus auctoritatem circa 

 res ad Ecclesiam pertinentes denegandara esse statuerent, contra quos late disputavit 

 Grotius in eximia Dissertatione , De imperio summarttm potestatum circa sacra, quae 

 et seorsum edita est et recusa in Operibus ejus Theologicis. 



Equidem pro instituti ratione tantum observari vdim, nuUum hujus sententiae loeo 

 nostro inesse praesidium. 



Etsi enim in eo Jesu Christo inter omnes Ecclesiae ministros et gubernatores prin» 

 cipatus et summa in eos onints potestas adscribatur, et ex aliis insuper locis supra 

 cum Petrino nostro collatis appareat, principatum illum, non ad ministros solum Ec- 

 clesiasticos, sed ad universam quoque Ecclesiam hanc Christi diguitatera pertinere, 

 m solus ei praesit, nequaquam tamen inde consequitur, omne oranino magistratibus 

 civilibus imperium circa res Eeclesiasticas denegandum esse; nec tamen cum Gro» 

 tio (4) jiidicandum arbitramur, Jesu Christi in Ecclesiam iraperium arctioribus limi» 

 tibus circumscribendum esse, neque hic admittimus distinctionem yicarii et ministro^ 

 rum. Quis quaeso hanc distinctionem ferat respectu imperii civilis ? Est enim Jesus 

 Christus , ut Ecclesiae totius caput et dominus, ita omnium etiam Ecclesiae ministro» 

 rum princeps et gubernator; nec tamen hocce principatu et regimine ejus imperiutu 

 terminatur. Pertinet enim ad res omnes coelestes aeque ac terrenas. Aperta impri- 

 mis in hanc rera sunt loca Matt. XXVIII: 18. et Eph. 1 : 22 , 23. Quis vero per» 

 hibere ausit, quod Jesus Christus suraraum in res terrenas imperium exerceat, nul- 

 lum ideo magistratum et nullam prorsus regiam diguitatera in hominum societate aJ- 

 mittendam esse ? — Sunt profecto res ad Ecclesiam pertinentes , de quibus magistra» 

 tui nulla omnino constituendi facultas competere videatur, sed tam longe abest, ut 

 omne prorsus imperium circa rcs Ecclesiasiicas ei denegandum sit , ut potius ct ipsius 

 Ecclesiae dccus atque emolumentum et jurium ejus conscrvaudorum nccessitas et ipsa 



rei 



(■3) ConfF. Kuttneri Ilypomticm. ad li. l. 

 (4) Diss. iautl. Opp. T. IV, pag. ai8. 



