COMMENTATIO ad QUAESTIONEM CHEMICAM. ll 



pkiltis aliquibus elici aen.m liunc vitakin, idqiie probabiliter fieri interdum vi aeris 

 infianimabilis , irritamenti instar agentis. 



Sennebierius , poft illiim novam induxit theoriam. Utiit enim a Priestkijo et /«- 

 genhouszio ultima , eaque omnino prioribus louge splendentior incepit phytologiae Che. 

 micae, antiquioris scilicet phlogisticae, periodus , ita a magno illo viro prima florentis- 

 simaque initium habuit novae phytochemiac aetas. (<?) Is , antequam jam transiret ad 

 LavowVr/V systema, aerem dephlogisticatum interdiu a vegetabilibus exspirari ingenti copia, 

 ipse adnuit , perrauitisque experimentis accuratissime institutis stabilivit , id ipsum. 

 tam propria vi vegetationis , quam praecipue solaris luminis potestate fieri afiirmans.. 

 E foliorum fragariae quadam copia, antliae pneumaticae campanae, sub sole injecta , 

 1664 gr. aeris oxygenii evoluti invenit; contra parum aut nihil aeris e foliis exire,, 

 quando sub aqua cocia sive stillaticia solis luci exponuntur, aut aquae calcariae ira- 

 mittuntur , utroque modo Acido Carbonico e foliis extracto; quin etiam nonnunquani 

 solis luce destituta vegetabilia vi aeris inflammabilis sive Hydrogenii^ forte tam ca 

 ambientis , irritata, aerem vitalem exhalare haud denegat (^). 



. Post illum exstitit divus Lavoisier (ut ita dicam) qui systema chemiae phlogisticac 

 vehementer conquassare» subvertere, ejusque in locum sensim novfim systema, divini 

 ingenii , . prudentissimaeque excogitationis aeque ac indubiae prorsus praestan tiae notas 

 ubique prae se ferens, condere incepit : et novam vegetationis plantarum theoriam, 

 systematis sui fundamemjs jpsique probabiliter oeconomiae naturali magis congruam, 

 excogitandum adgressus est. , ,j„. ,| , ■■ ;;i ir- ' •■ • 



Ille (c) enim , Humboldtius (^), Hedmgius ^ c") , Schnurrtr (/),;Ut, et alii con- 

 siderantes vegetabilium elementa, omnia constare ex Oxygenio, Hydrogenio et Carbo* 

 nico invenerunt. ( Nota i ) Oxygenii actionera indagantes , omnes in eo convenerunt, 

 vegetabilia ex Atmosphaera una cum materia caloris illud resorbere, cujus pars cum 

 principio Carbonis plantis insito mixta , vi caloris illius in gas , quod vocant Car- 

 bonaceum , abiret ; residuam vero Oxygenii partem vi caloris externi , plantam irrita- 



men- 



(a) Mtmairis fhysici Chimiqiie! itir rinfluentt ii la laaiim lolaire ptnr medifitr Iss troit rigrilt dt la AV. 

 lurc , G. 1782. VOl. 4. et Physiologie vtgetale , 180O. VOl. S. 



{*) Tom. II. pag. 370. 



( f J Vtber dits jlDiiphle^istilche Sysiem , Tom. I. ptg. 143. 



(rf) Humboldt, ^fkoriimin am ier Qhtmiichi Shpiolt^it dtr PPtmtn^ pag. 105, liien zur Phyiiognominlk 

 der Pflarzen. ' <n:'i-«iiia:cn*b tv^ l»a:lii'n i\_ .11,11 r nj , q o lojn^j ,jiit\ t... . 



(_C f lleiwig, I. C. '■ '"''' '1 ••.l r^-r-r,, • - i, -,l, n^ „. :!..-.. ■,...,•>■■-■, •■ ,, 



(/■) Sehtturrir , Diipntttio de J'tgetatione. 



Ktt» I. In nornullis vero Azoion et phosphorum iccedere. in crucUtil nerape , etc. 



B a 



