COMMENTATIO ad QUAESTIGNEM PHILOSOPHICAM. ^t 



CUEivagamur : runc repugnantiam inter Virtutem et Felicttatem submovere possumus per 

 declamationes, per rationes vero minime: tunc animum obtundere possumus, illustrare 

 non possumus : tandemque quasi d^sperantes nodumque dissecatites , aut dicere debe« 

 mus: tiil nisi felicitatem froiequamur ; aut declarare debemus ipsa reclamitante natura 

 ct ratione: ■virtus itifelicitatem non agnoscit. 



Sed vide et hic Religionis auxilium. Haec sola Virtutem et Felicitatem conjungit. 

 Altius enim spectat quam unquam philosophi spectare potuerunt, digniusque homine 

 propositum ostendit quam , felicitatem dum prosequitur , terrae limitibus se coercere. 

 Universi rerum ordinis Philosophi tantummodo partem videbant et tractabant. Religio 

 vero ordinem nobis detegit, quo non solum omnis repugnantia tollitur, sed quo et 

 praesenti rerum statui lumen afTulget. 



At ipsum Zenonis systema examinemus. In quo primum certe locura tenet hoc 

 dogma, Virtutem per se soSam sine ulla alia re, Felicitatem praebere atque infelicitati 

 superiorem esse; quae quidera sententia eo raagis exploranda videtur, quod etiam Epicu- 

 rtjs statuit, virtutem a felicitate separari non posse.' Saepissime declaraatura es: contra 

 infelicitatem virtutis : in quibus declamationibus multum exaggeratum est. Nonnulli quasi 

 delectabantur descriptionibus , quae summam virtutem in summa infelicitate depingerent. 

 Alii veio io iisdem descriptionibus ad perfida tendebant proposita, scilicet ut homlnes 

 Providentiae diffi.tere discerent. 



Sed vero cum sine partium studio de hoc argumento cogitamus, hoc tenendura 

 videtur : virtutem quidem adversus infelicitatem solatium praebere, saepe tamen ei cum 

 adversa fortuna luctandura esse, neque tunc Stoicoram yirtutem solatiura praebere , 

 ideoque falsumesse hujus scholae dogma felicitatem positam esse, in ipsa virtute per 

 se, nuUa alia re addita. 



Etenim videaraus solatia Stoicorum in infelicitate, Beque propterea nimiam infelicita- 

 tem fiDgamus, sed ex historia exempla repctaraus. Satis notum est quid superiore se- 

 culo in vicina regione Calae acciderit. Calas infanticidii accusatur, Accedit odium, 

 religionis. Negat septuagenarius pater hoc facinus a se perpetratura esse. Ad judices 

 traducitur. Vim tormentorum perferre non potest: cumque ei cruciatus falsam confessio- 

 nem extorsissent , ultimo supplicio is afficitur cujus post mortem innocentia agnoscitur, — 

 Jam vero quid Stoicorum philosophia ofFerre potuerat Calae, diim in tormentis se con- 

 torquebat, dumque his accedebat patri cogitatio de horrendo intcritu filii, qui mortem 

 sibi consciverat? 



Dicit Porticus Calae dolorem in opinione versari ! Audet dicere Calam propterea do- 



F 1> 



