m COMMENTATIO CHEMIC A 5 
rationem (1). Cujus rei praeclara ab eo facta pericula si diligentius considerassent , at- 
que in suum usum conversa ulterius illustrassent ejus temporis Physici, non dubitan- 
dum est, quin hi ipsi, ut adamantis et aquae, ita plurium corporum, chemicam indo- 
lem jam melius cognovissent. Aliquot interim observationes et experimenta probare vi- 
debantur, lucem non esse simplicem , sed ex heterogeneis principiis compositam ; nec dcé- 
rant Physici , qui lucis commercium cum corporibus terrestribus perscrutarentur: inter 
quos eminet Zeccaria (2) qui probabat corpora esse, quae lucem omnem absorberent, 
atque hanc deinde meram emitterent, atque lucem habere facultatem texturam rerum im-. 
mutandi. 
Chemica vero disciplina emendata atque illustrata, ut plurium materierum, ita caloricí 
et lucis, natura et vires diligentius coeperunt indagari atque felicius exponi: hanc remi 
gravissimam elaborandam susceperunt Illustres Physici, sScAeelejus (3), Picietus (4), 
Rumfordius (5), Senebierius (6), Grennius (22. Lelihe (8), La Place, Lavoisie- 
rius (9) aliique; ScAheelejus vero et Senebierius (10) egregiis docuerunt experinrentis , 
lucem essé compositam variis radiis, quorum alii coloriferi , alii vero caloriferi, eam- 
que magnopere mutare corporum indolem , praeprimis ab oxydis metallicis attrahere 
oxygenium, prae caeteris id facere radium violaceum. Quum vero saepe eosdem effectus 
ederet lux, quos caloricum , nonnulli Physici putarunt, lucem nihil aliud esse, quam ali- 
'quam calorici modificationem (11); alii contra, dum lucem habebant peculiarem mate- 
riem , 
(1) Newton. Opusc, p. 270 sqq. Digna sunt Zfristotelis verba , quae memorentur: "Eziexeraioy & voro * dna yàp obs 
dra mUp , ojdà mrupic sidn niv Qoi , Us mrordiy Quiverat 6) ju pu mà jaty. ToU. rupig, XpUj4m QU igi, cU j4Á OI Xa TÀ QR 
rupit igi xpljaa. qnóvor. Vide Zdristotel, Opera omnta, Du Fal. sip! xpops&aav , p. X210. 
(2) Comment. Bononiens, Tom. 4. p. 74. Lucem nonnulla corpora absorbere praeterea probaruüt Canton (vid, 
Thomson , Systeme de Chimie, pag. 14 seqq. tom, Il.)  Hu/me (Journ. de PLys. 1800. p. 161.)  IMMargraff. ( Memoir, de 
Berlin, Ao. 1749« p. 56 seq. et 1750 seqq.) "Videantur porro Zzrod. ad Philes. INat. auct, IMusschenbroek , (Tom. IL, 
p.692 seq. Memoir. de Paris, Ao. 1707. p. 1 seq. A0. 1735. p. 347. 4c. 4dcad, Nat, Curios., Vol. 5. p. 482» 
Mem. de Berlin, Ao. 1783. p. 98 seq. 
' (€3) Sur Ie feu , aut Chemische abhandlung von. Loft und Fader. , 1777» 
(4 2 M. A, Pictets Versuche über das Feuer , aus dom Franz. 
(5) Thom: , tom. Il. p. 53 seqq. ubi citatur gourn. de Nicholson , IX. 60. 
(6) Mem, Phys.- Chim., Tom.lL p. 55—74. p. 95—2:5. Phy: Pzget. "Tom. YII. p. 172. 
(7) Syitemat, Handbuch der Gesammten Chemie yon F. A4, C. Grcnn , Erster Theil, seite 133 seqq. 
(8) Recherches sur la mature de Ja chaleur, 
C9) Layoisier , Trait de Chimie, Tom, I. p. 1 seqq. et Tom. Il, p. 387 seq. 
€ 10) LL. CC. 
(11) Girtanner , Infangsgründo der titiphlegittischem Chemie, 1795. sect, 14. 
A 3 
