TO H..,€..vaN pnr8R BOON MESCH 
in explicando gravissimo vegetabilum secretionum opere: quippe mirum videtur, prae» 
claros viros, qui de plantarum functionibus, de aéris, humi, fumi ec lucis, efficacia in 
plantas, eximie scripserunt, baud raro tacere, ut caeterorum corporum, sic et lucis, va- 
lorem praeprimis: in stimulo allato esse« positum, incitante ct moderante quidquid prae- 
stet matcries organica: mirum videtur, magnos plantarum conatus adscribere hos viros, 
vel rudioribus causis mechanicis, vel chemicae attractioni tardiori ; vel aliis ejusmodi ratio» 
nibus, aevo, ut fit, respondentibus, in quo scribitur. Neque quemquam fugere potuit, 
dum cuncta se exposituros sperarunt, eos graves commisisse errores, multa phaenomena 
reliquisse, non exposita, quin ne illustrata quidem , sibique ipsos rete nexisse; adeo arctum 
et multiplex, ut inde se ipsos non expedire potuisse haud obscure appareat. 
$. ^ 
Etenim non superesse dubium arbitror de vegetabilium irritabilitate (00), postquam; 
utin nostra Patria, ita alibi, surrexerunt Physici, qui indubiis experimentis et obsere 
vationibus fidelibus , tum animalem, tum vegetabileur deionstrarunt irritabilitatemm, Hanc 
probarunt capta experimenta cum Euphorbiis (21): facta pericula et observationes de 
languore plantarum et hyemali et senili ( 22 ), de humorum absorptione et adscensu ( 23 ) 
de regulari, certis legibus adstricta, diversorum vegetabilium diversa defoliatione (24) , de 
mi- 
(20) Latiori sensu accipio vocem irritabilitatis cam. derivans a vocabulo irrizamenti, Constat autem varie. 
sensu hanc vocem acceptam esse, cum ea significavit JZa/Jerus singularem vim musculis propriam, et Gaubis; eam 
solidi vivi sensilita'em , quae levioribus stimulis in motus ennormes inrumpats 4»*f£, Par. gem. Ed. 3. p. 97. nec 
video quare vocabulo irritabilitatis praeferatur hodie vocabulum :meitabilitatis , ut enim irrirabilitas ab. $rritamento. 
derivatur, ita ab ipcitamenie incitabilitas: utrumque autem non usurpavit vetustas: sccedit quod, qui primi hane 
animalium plantarumve vim enucleate exposuere, vocem irritabilitesis usurparint: sic Cl. Perrchuiriws suam hoc 
titulo insignivit dissertationem de arrariarum et yenarum vi irritabili, caer. Groning. 1766. et Cl. Geelimws, suam in- 
scripsit dissertationem de irritabilitate P/astarys , Tubingae i769. quare quoque eo sensu irritalilitatem accepit Doct, 
Ceulos, in egregia dissert. de ssuzata humorum indole a vi vitall vasorum dérivanda : et Germanice jam pridem. 
eodem sensu irrijatíon , irritabilitát , occurrit 5 vid. G/issevem apud Sprengelium , in ersuch einer pragmatischen Geschichse 
der Arzneykunde, s Theil p. 108. ita etiam Gallice /JumPoldtius, qui ipse irritabllitatem vi musculorum opponit, 
dicens. ,, Les vegetaux, si analogues aux animaux par rapport a /'irritabilité de 'eurs fibres et aux stimulans qui 
» les excitent, en different essentiellement par rapport a leur mobj/ité" vid, Foyege de Huwmbelt ct Bonplamd, Pse- 
Xüere partie, Premier volume 1807. Geegraph, des Plantes p. 24. 
(21) Ceulon , disi, 1. p. 10 seqq. 
(22) Coul. dist. 7. p. 20 et 25. 
(23) Van Marum , in diitert, de motu fluidorum in gldmsis. — Col. im diu, L. p. 10 $e33. 
454) G, Vrelik, Obitryar. de defaliationa vegetabilium , 1797. p. & ad Er 
