COMMENTATIO CHEMIC A. 13 
3 $T. 
Insignes vero lucis vires quam maxime docent plantarum absorptio et exhalatio, 
longe diversae prout fruantur lüce, aut careant. Quod si solis radiis collustrentur ve- 
getabilia, adeo incitatur horum absorptio, ut multo major aquae copia ingeratur, tum 
per ramos et folia, tum per radiculas , quam si in locis umbrosis et obscuris crescunt. 
Demonstrarunt id capta experimenta (31), et confirmant plantae Aequinoctiales frigidarum 
zegionum plantis et majores et succis pleniores.  Incitatur praeprimis acidi carbonici 
appetitus, sive aéri inhaerentis sive aquae; quid, quo pleniore sole fruantur, eo majo- 
rem acidi carbonici copiam adsciscere plantas, facta pericula a Pziesz/ejo (32), Sene- 
bierio (33). Ingenhouszio (34) et Saussurio (35) demonstrarunt; adeo ut, si plantae 
crescant in locis umbrosis, hanc absorptionem torpere gravitcr, sin autem in obscuris, 
omnem silere, invenerint. Quod magis est, excipit in tenebris acidi carbonici absorp- 
tionem, hujus zcidi exhalatio , quae vesperi incipit, noctem omnem durat, et desinit 
sole Oriente (36). Et multo magis regit lux exhalationem: scilicet constat praeclaris 
Halesii (37) Senebierii et Guettardi (38) experimentis, quo magis luce collustraren- 
tur, eo majorem aquae copiam plantas exhalare , nihil vero aut parum , si in locis 
Obscuris licet calidissimis crescebant.  Docuerunt quoque zie (39), S$pallanza- 
nii 
' (81) Vid. Jaud. dissert. Coulenif p. 22. ubi egregium Iegitur experimentum, quo cerstat ramulos Detulae aIni duos 
; " z " ? : (CUM. 
ecto horis tenebris et luci exposulsse Doctiss. Cou/orium 5 quorum alter luci expositus absorpserat yz aquae, alter 
E 8 
vero tenebras expertus tantum eu 
(32) Preeven en Waarnem. op yerschill, soorten van Lucht , tom. I, p. 13t —I41e 
(33) Recherch, sur. Pinfluence de la lum, solaire, p. 10—26. 
(34) J. Ingenh. Versnche mit. pflanzen, vom. L. p. 51—55«, p. 75 seq« p. 296 seq, tom. II. p, 55 seq. 
(35) Recherch, chim. p. 30 et seq. 
(36) Ingenh. L. L. tom. Ll. p. 61 seq. tom. lH. p. 39 seq. p.Ót seq. p. 103 seq. p. r45 seq. et Sausure |, ?, 
p. 67 et seq. 
(37) La Statique des Pzgetauz , p. 17. Experienc. 5, et p. 20 seqe 
(38) Senebier , Physiol. Feget. tom, IV. p. 58 et 65. Mem. Phys.» Chem, tom. HL. p. 318. et iologie oder. Philosophia 
der lebenden INatur yon G.. R« Treyiranss , tom, 1V. p. 32. 
(39) Memoires sur la transpiration insensible des plantes per Guettard, dans les Memoires de l'Academie des Science, do larís 
Ao. 1248. pag. $69 —5092. et Ào. 1749. p. 265—318. ubi leguntur experimenta et accurate et crebro repetita , Has 
Jesiana confirmantia; quibus omnibus constitit, plantas lucis radiis carentes, at calidiori aére usas , mülto mlnus tr2ns- 
spirare, quam radiis lucis collustratas, frigidiorem vero ara expe!ras; ipsamque plantae partem, luce fructam, 
Waaspiratione uberiorem fuisse superiore ejusdem plantae ramo luce destituto, 
B3 
