COMMENTATIO CHEMIC A. 49 
mebras expertae fucrint: atque hinc cavendum esse, ne plantae aromatico-aethereae, vel 
glutinosae in locis umbrosis excrescant, 
VIL Cum quicquid absorbeant plantae, fere omne oxydatum sit, in umbra autem 
et tencbris parum aut nihil oxygenii emittant , plantas in tenebris et umbra adultas pa- 
rare principia proxima solitis plerumque magis oxydata, atque co acidis diversi generis 
esse ditiores, quo minus luce fructae sint. 
IX. Cum gravius eorrumpant tenebrae exhalationem aquae, quam ejusdem absorptio- 
nem, hinc tenebras plantis inferre faciem hydropicam, debilitatisque atque mutatis viri- 
bus organorum secernentium , inde in tenebris plerumque plantas parare principia proxi- 
ma minus firma, magis humida, mollia. 
X Cum tenebrae irritabilitatem plantarum debilitent , fabricam organicam  laedant , 
corrumpant, atque adeo, ut reliquas functiones, ita secretionem , quam maxime turbent; 
hinc in tenebris adultas plantas non hoc illudve principium proximum secernere tale, 
quale solet efformare planta sana, luce fruens, sed. secernere quaevis principia proxima 
morbosa ab iis, quae sanae plantae excernunt, plane diversa, horumque insolitam inter se 
copulam constituere, 
XL. itaque cavendum esse, ne in quasvis plantas easlem vires lucem aut tenebras 
exercere statuas, aut absolute hujus illiusve principii genesi faver.; fructus enim, qui 
duce usi multum sacchari continent, in tenebris austeros evadere, parum sacchari habe« 
re; contra apium hortense, endiviam , quae, luce si fruantur, amarae sunt et austerae,, in 
tenebris fieri duleiuscula, amissis amaritie et austero sapore: itaque, si quis dijudicet, 
quales vires in principia proxima exserant aut tenebrae aut lux , oportere habeat ratio» 
nem compositionis et actionum plantae ejus; in quam sive lucis sive tenebrarum ope 
experimenta instituat. 
. XII. Multis dubiis premi etiamnum et obscuram esse doctrinam plantarum patholo- 
gicam ; multumque abesse, ut haec elaborata sit atque explorata, ut, ulteriori Physicorum 
examine et cura digna, et multum illustrari possit et peifici : in qua quidem spe eo mae 
jori sumus, quo laetior Physicae disciplinae facies est, quo diligentius hodie ea ex- 
colitur, et quo imitatione dignius reliquit exemplum summus sui temporis Botanico- 
rum Tournefortius, inquirendi in plantarum morbos, deque horum causis et naturis dis 
serendi, prout tunc temporis vigebat theoria pathologica, (vid. 4Mem. de PZcad. des 
Setene. de Paris, A9. 1705. p. 332. seqq.) 
G XWUL 
