18 k 3 FI 5g 9 Ow gil (BT wo € Acts 
Naturae; et diligenter distinguunt id, quod natura fuerit conditum efformatumque, et 
illud, quod arte accesserit: illud, quod natura in primo ortu jam perfecerit, et illud, 
quod progzediente demum aetate finxerit. (de Fin. V. 21.)  Arbitrabantur enim (ib. c. $5.) 
si , simul atque ortus esset, se quisque cognosceret, judicaréque posset, quae vis et 
» totius esset naturae, et partium singularum , continuo videret, quid esset hoc, quod 
5» Quaerimus , omnium rerum, quas expeétimus, summum ct ultimum, nec ulla in re 
» peccare posset. Nunc vero (dicebant) a primo quidem mirabiliter occulta matura 
» €5t, nec perspici, nec cognosci potest; progredientibus autem aetatibus, sensim, tar- 
» deve potius, quasi nosmet ipsos cognoscimus." [deo et sui ipsius, id est, humanae 
naturae cognitionem tanto opere commendarunt Veteres, ct Divinum plane donum judie 
carunt. Vid. ante omnia Cic. de Legg. |. 92. seqq. Tusc. O. I. 22. ib. Dayis. ; de Fin. 
lll. 29. V. 165 conf. Menag. ad Dios. L. l. 40. 
Atque haec a matura capiendi exordii ratio communis fuit Stoicorum (conf. de 
fin. MI. 5. seqq. de Nat. D. 1l. 56.) , Peripateticorum (ib. V. 9.9, Epicureorum 
(ib. I. 9.) , omnium omnino veterum Philosophorum, ne reliquos nomine citem; ita ut 
merito Pzso (de flinib. V. 6.) ,,constitit fere inter omnes, id, in quo prudentia, i. e. 
» àrs vitae, versaretur, et quod assequi vellet, aptam et accommodatum maturae esse 
, Oportere, et tale, ut ipsum per se invitaret ct alliceret appetitum animi. Quid aue 
» tem sit, quod ita moveat, itaque a natura in primo ortu appetatur, non constat, 
, deque eo cst inter Philosophos, cum summum bonum exquiritur, omnis dissensio, ^ 
Hanc demum viam prae aliis etiam tenuit, et egregie tuitus est. Cicero, qui in omni- 
lus suis scriptis, praesertim Philosophicis, naturam humanam accurate exploratam et 
cognitam ita exposuit, ut ab ca omnia peteret, ad eam omnia referret; ita ut, quod 
» gravissimi Philosophi initium summi boni a natura petiverunt, ct illum appetitum re- 
,rTum ad naturam accommodatarum ipgeneratum putaverunt omnibus , qui continentur 
. €à commendatione naturae, jure eos hoc fecisse" sub persona sonis censeat (de 
Fin. V. 55.). Scripta ejus Philosophica hujus rationis, ex natura evolvendi principia la- 
tentia, oculisque subjiciendi, egrezium referunt exemplar, et quasi effigiem, cui optima 
ex antiquis Philosophis, a praeclaro discipulo suis copiis aucta, ornatius et diligentius 
exculta, impressa reperimus. Talis tantique auctoris igitur vestigiis insistentes, quae 
Cicero ex mente bumana, tamquam fonte, hauriat, exponamus, corumque rationem, et 
argumentandi pondus, deinceps perpendamus, 
CAPUT 
