DISSERTATIO PHILOSOPHICA 29 
verba facere non possum quin hic adseribam: ,, Quid in singulis Philosophiae parti- 
» bus P/azo senserit, id est, ubi finem omnium actionum , ubi causam omnium naturae 
» rum, ubi lumen omnium rationum , esse cognoverit, vel crediderit, disserendo explica 
» 1e et longum esse arbitror, et temere esse a(irmandum non arbitror. Quum cnim 
» magistri sui iSocrazis, quem facit in suis voluminibus disputantem, notissimum moe 
, rem dissimulandae scientiae vel opinionis suae, servare affectat, quia et ipsi ille mos 
» placuit, factum est, ut etiam ipsius /a/0z/; de rebus magnis sententiae non facile 
» perspici possint." Qua in re, ut in aliis, (quod testatur Ep. aed Fem. l. 9.) 
Cicero vehementer P/a/07«7 secutus est, (conf. Quizii/. I, O. X. 1.) nobisque curio- 
sis, et scire, quid secutus fuerit, cupientibus, improbans respondit (de Naz. D. I. 5.) 
hisce verbis: ,, Qui requirunt , quid quaque de re ipsi sentiamus, curiosius id faciunt, 
» quam necesse est: non enim tam auctoritatis in disputando, quam rationis, momenta 
» quaerenda sunt; quin etiam obest plerumque iis, qui discere volunt, auctoritas eo- 
», rum, qui se docere profitentur: desinunt enim suum judicium adhibere: id habent 
» ratum, quod ab eo, quem probant, judicatum vident." Ex quibus facile intelligi- 
tur, Ciceronezm nobis, invito ipso, sententiam suam requirentibus, nullo modo uberta. 
tem copiamque indiciorum praeparaturum fuisse, ex quibus proinde facile, quid veli- 
mus, efficiamus: sed parvis, hic atque illic respersis, igniculis contenti, ex iis colligere 
conemur, quodnam agendi Principium ita probabile Ccerozi videri potuerit, ut eo vi- 
tam sapientis regi posse constitueret: idque inventum accuratiori deinceps explicationi 
atque examini subjiciamus. 
Quae hic in censum venire possunt sententíae, tamquam inter quas Ciceronis diffici- 
lior et angustior optio fuerit, sunt fines Stoicorum , veterum Academicorum et Peripate- 
ticorum; de iis unice fere sub judice lis est; ceteras aperte rejecit Tu//zs; cujus rei 
classicus est locus de Fin. ll 12. Enumeratis et recensitis antea variis de finibus bo- 
norum doctrinis, , ratio, inquit, adhibita primum divinarum rerum humanarumque 
» Scientia; deinde adjunctis virtutibus, quas rerum omnium dominas esse voluit, cete- 
».Iàs quidem omnes rejiciet, nec ei ula de summo bono ratio, aut voluptatis, non do- 
» lendive particeps, aut honestatis expers, probabitur. " (conf. de Fi. V. 7. 8. 25. 
Tusc. Q. V. 3c. sqq. de Offc. 1. 2.) Quid de Epicuro censuerit Cicero, tum ubique de- 
clarant opéra Philosophica, tum Epistolae Cad Fam. VII. 12. XIl, 1. XV, 16). , [lta 
» Ielinquet duas, de quibus etiam atque etiam consideret; aut enim statuet, nihil esse 
» bonum, nisi honestum , nihil malum, nisi turpe, cetera autem omnia nihil habere 
» momenti, aut tantum, ut nec expeten!a , nec fusienda, sed eligenda modo, aut reji- 
» Cienda sint; aut antoponet eam, quam cum honestate ornatissimam, tum etiam ipsis 
D 3 jn. 
