18  li^g&^orT H'Ó R^R!E C K'E 
» utiles esse possunt;" sed non modo prosunt plurimum homines hominibus, sed et 
obsunt: quae cum ita sint, ,, primum hoc statuo, esse virtutis conciliare animos homi« 
, num et ad usus suos adjungere. — Etenim virtus omnis tribus in rebus fere verti- 
tur: quarum una est, in perspiciendo,, quid in quaque re verum sincerumque sit. — 
» Alterum cohibere motus animi turbatos, quos Graeci zz£; nominant, appetitionesque , 
5» quas illi &pgae, obedientes efficere rationi: tertium iis, quibuscum congregamur, uti 
, moderate et scienter; quorum studiis ea, quae natura desiderat, expleta cumulataque 
,» habeamus, per eosdemque, si quid importetur nobis incommodi, propulsemus; ulcis* 
, camurque eos, qui nocere nobis conati sunt, tantaque poena afíliciamus, quantam ae- 
» quitas humanitasque patitur." (de Off. II. 3. 4. 5.)  Detrahere vero aliquid al- 
» teri, et hominem hominis incommodo suum augere commodum, magis est contra na- 
, turam, quam mors, quam paupertas, quam dolor, quam cetera, quae possunt aut 
,» Corpori accidere aut rebus externis. Atque hoc eflcit ipsa naturae ratio, quae est 
,» lex divina et humana: cui parere qui velit (omnes autem parebunt, qui secundum na- 
, turam volent vivere) nunquam committet, ut alienum appetat, et id, quod alteri de- 
,» traxerit, assumat. Etenim multo magis est secundum naturam excelsitas animi et 
, magnitudo, itemque comitas, justitia, liberalitas, quam voluptas, quam vita, quam 
, divitiae, quae quidem contemnere ct pro nihilo ducere, comparantem cum utilitate 
» communi, magni animi et excelsi est, detrahere autem alteri sui commodi causa ma. 
» gis est contra naturam, quam mors, quam dolor, quam cetera generis ejusdem. 
, Itemque magis est secundum naturam, pro omnibus gentibus , si fieri possit, con- 
4, servandis, aut juvandis, maximos labores molestiasque suscipere, ( imitantem ZZercu- 
» lem illum, quem hominum fama beneficiorum memor in concilio coelestium colloca. 
vit) quam vivere in solitudine, non modo sine ullis molestiis , sed etiam in maximis 
voluptatibus , abundantem omnibus copiis; ut excellas etiam pulchritudine et viribus, 
Quocirca optimo quisque et splendidissimo ingenio longe illam vitam huic antepo- 
nit, ex quo efficitur, hominem naturae obedientem homini nocere non posse. Deine 
de, qui alterum violat, üt ipse aliquod commodi consequatur, aut nihil se existimat 
contra naturam facere, aut magis fugiendam censet mortem , paupertatem , dolorem , 
amissionem etiam liberorum, propinquorum, amicorum, quam facere cuipiam injuriam, 
si nihil existimat, contra naturam fieri hominibus violandis, quid cum eo disseras , 
qui omnino hominem ex homine tollat? sin fugiendum id quidem censet, sed et mule 
, to illa pejora, mortem , paupertatem , dolorem, errat in eo, quod ullum aut corpo- 
, ris aut fortunae vitium animi vitiis gravius existimat. — Atque etiam, si hoc nae 
, tura praescribit, ut homo homini, quicunque sit, ob eam ipsam causam, quod is 
3 
, ho. 
