6o | 3p R^OUVT'HO-R BECGOKXK'IE 
igitur numen pie, sancte et religiose, colendum: ita ut illud nobis conciliemus , atque. 
gratum ei animum semper maxime testemur. TT 
» Modestiam etiam quamdam cognitio rerum coelestium affert iis, qui videant, quan- 
5 tà sit etiam apud Deos moderatio, quantus ordo ; ct magnitudincm animi , Deorum 
» opera et facta cernentibus : justitiam etiam, cum cognitum habeas, guid sit sum- 
,mü rectoris et domini numen , quod consilium , quae voluntas; cujus ad natu- 
» ram apta ratio vera illi et summa lex a Philosophis dicitur." ( de Fiz. IV. 5.). 
» Hanc igitur video sapientissimorum fuisse sententiam , legem neque hominum in- 
» geniis excogitatam, nec scitum aliquod esse populorum , sed aeternum quiddam j 
» quod universum mundum regeret , imperandi , prohibendique sapientia, [ta prin- 
» cipem legem illam et ultimam mentemr esse dicebant, omnia ratione aut cogentis aut 
, vetantis Dei; ex qua illa lex, quam Dii humano generi dederint, recte est lauda- 
4 ta:'est enim ratio, iensque sapientis, ad jubendum et ad deterrendum idonea," —' 
,,A parvis — didicimus., s? iz jus vocat, atque ejusmodi alias, leges nominare 5 
» sed vero intelligi sic oportet , et hoc et alia jussa ac vetita populorum vim mom 
» habere ad' reete facta vocandi, et a peccatis avocandi: quae vis non modo se- 
» nior est, quam aetas nci et civitatum , sed aequalis illius, coelum et terrás. 
tuentis et regentis, Dei." — ,, Erat enim ratio profecta a rerum natura, et ad recte fa- 
ciendum impellegs , et a delicto &vocans; quae non tum denique incipit lex esse, 
cum scripta est, sed tum, cum orta est. Orta autem simul est cum mente divina: 
quam ob rem lex vera. atque princeps, apta ad jubendum et ad vetandum , ratio est 
recta summi Jovis." (4e Legg. IE 4.) ^, Est quidem (illa) vera lex, recta ratio 
naturae congruens, diffusa in omimes, constans, sempiterna, quae vocet ad officium 
jubendo, vetando a fraude deterreat: quae tamen neque probos frustra jubet, aut 
vetat, nec improbos jubendo. aut vetdhdo movet, Huic legi nec obrogari fas est, 
nec derogari ex hac aliquid licet, neque tota abrogari potest. Nec vero aut per Se-. 
natum ,.aüt per populum, solvi hac lege possumus. Neque est quaerendus expla- 
nator aut interpres ejus alius : neque erit alia lex Romme, alia Athenis , alia 
nunc, alia posthac; sed et omnes gentes, et omni tempore, una lex, et sempitere 
na et immortalis continebit: unusque erit communis quasi magister et imperator omr- 
nium Deus ille, legis hujus inventor, disceptator, lator: cui qui non parebit, ipse 
se fugiet, ac naturam bominis aspernabitur, atque hoc ipso luet maximas poenas, 
, etiamsi cetera supplicia, quae putantur, — " (Fragm. ex Cic. L. HL. de Rep-- 
servatum a Lact, VL 8.) 
RIETI MRENM 
Quid 
