DISSERTATIO MEDICA. 23 
sectatores, omnis scientiae atque doctrinae expertes, irrationaliter ista tantum praecepta 
praescribant, quae ab aliis laudata audiverunt, vel in casu , quoad extremam formam, 
simili, antea ipsi adhibuerunt, ita ut remedia venditent ad solum vulgare morbi nomen. 
'ales Empeirici ignari naturae actionum, causarüm et characteris morborum , indica- 
tionum et variarum curandi methodorum, non nisi nomina morborum inquirunt, quibus 
cognitis miseros suos aegrotantes illis remediis, quae tali vel alii simili morbo con- 
venire memoriae mandaverunt, strangulant; remedia, quae in quendam morbum egre: 
gium effectum edidisse audiunt, nulla circumstantiarum vel stadiorum morbi ratione lia- 
bita, statim praescribunt, et copia verborum vix cohaerentium aegros detinentes, horum 
sanitatem et vitam corripiunt; nec rari oceurrunt isti Empeirici; horum enim apud quem- 
que barbitonsorem in omni fere nostrae patriae pago invenitur exemplar, qui, summam 
inscitiam cum summa impudentia conjungens, linguá inspect, emeticum, et alvi con- 
ditione examinata, laxans, neque haec exigua, statim porrigit, et sic infelicis aegri sumr- 
ma jam laborantis debilitate, vires prosternit et prorsus enecat. 
Sana e contrario ezmpeiria dicitur illa, quae, si non unicum, praecipuum certe Medi- 
cinae fontem in morborum eorumque curationum historiis constituit, quaeque ab hoe 
unice principio, a sola experientia zZ/Zoz2/;, remedia ad morborum curationem petit, 
nec tamen ullam doctrinae partem, quae quidem verae et certae lucis aliquid praebeat, 
negligendam censet. Sanus igitur Empeiricus in historias morborum atque curationum 
studiose inquirit, atque ita, ut in unoquoque genere cum symptomatum varietates, 
tum accessionem, statum, remissionem distinguat, simulque methodum, quae in singu- 
lis profuerit, diligenter notet. Medicamina accurate intelligi vult; cum omnibus adhibendi 
cautionibus, anatomiam quoque ad phaenomena singula morborum aliquatenus illustran- 
da, non ad causam declarandam, assumit. Postremo in remediis eligendis , symptoma- 
tum naturam, aegrotàntis habitum et aetatem, anni tempestatem aliaque ejusmodi per- 
pendit; nomine autem morbi duci se aut commoveri non patitur. Hujus igitur doctri- 
nae fundamenta sunt ebservatio, historia et amalogismus, quae innituntur sensuum, tes- 
timoniorum et analogici ratiocinii /fide, Quidnam autem per haec singula intelligatur, 
breviter explicabo. 
Obseryaitio versatur circa phaenomena singula, aut circa concursum plurium phaeno- 
menorum, ita inter se nexórum, ut toenquam pro unico phaenomeno haberi et unico 
debeant vocabulo enuntiari, !ta cognoscitur observatione, aeger pinguisne sit an macilen- 
tus, an deliret, nec ne, caet. S2eà maxime longaevo propria non suflüicit observatio, 
requiruntur itaque aliorum plurimorem observationes, et de rebus sibi observatis testi- 
monia; ita ut observation: propriae A/szo7ie quoque alienae observationis adjungi debeat, 
quae 
