DISSERTATIO MEDICA. 25 
et saepe egregium usum ex adhibito cum debiti prudentià tali remedio habuerunt. .No- 
tandum interim hic cautissime agendum esse, in talibus experimentis analogicis a bru- 
torum genere ad genus humanum transferendis, quum haud pauca hominibus venena, 
animalibus caeteris sint innoxia, et sic vice versa. 
Intelligitur nunc, quibus sana empeiria finibus contineatur ; intelligitur simul, vel 
ipsam empeiriam sine rationis usu nullo modo consistere posse. Nullo enim modo trans- 
ferri ad simile unquam potest ulla sive observatio fortuita, sive experimentum de in- 
dustria et consulto captum, misi ratiocinii analogici ope , quod tanti est usus, ut, si 
rem bene perspiciamus, omnis et sensuum et testimoniorum fides ab ipsa etiam ratioci- 
nii analogici certa firmitate pendeat. 
Quantum autem conferre debeat haec sana empeiria ad doctrinam indicationum , et ad 
faciendam bonam Medicinam, jam a priori ex psa ratore intelligitur. Cum modo cogite- 
mus, Medicinam esse scicntiam, quae, uti omnes fere scientiae atque artes, originem 
atque progressus suos debet experientiae et analogiae, et illam natam esse ex observatio- 
nibus, quas jam inde a primis aevis fecerunt circa statum naturalem et praeternatura- 
lem hominum (uti in Introductione verbo monui); sponte patet, scientiam vel artem, 
quae versatur circa statum , processibus naturae repetitis et saepe mutatis productum, 
multum incrementi capere ex observatione horum processuum eorumque tractatione, 
Quicunque praeterea Medicinae non plane est imperitus , non potest quin perspectum 
habeat, rarissime, si unquam, in duobus aegris omnia, quotquot morbos eosdem comi- 
tantur, phaenomena simili prorsus ratione adesse; unde, vel me non monente, praestan- 
tia sequitur empeiriae rationalis, quae omnes has differentias atque distinctiones, licet 
aliquando exiguas, observare, inter se comparare et ad alium casum referre solet, Mul- 
tum quoque nos juvare posse hanc empeiriam in satisfaciendo indicationi jam formatae 
€t scligendo uno prae alio medicamento, ex ipsa ratione patet, si cogitemus, nos de 
ratione agendi medicaminum nihil fere scire, et quamvis vires medicamentorum tum 
generales tum speciales nobis sint cognitae, nos tamen illorum actionem explicare non 
posse, Unde sequitur, quod, si verum sit, medicamentis inesse vim agendi nobis in- 
explicabilem, tunc etiam verum esse posse, quod medicamento cuidam insit vis specia- 
lis, contra certum quendam morbum determinatum , non nisi observatione et experientid 
detegenda. ' Aeque parum ac explicare possumus vim antispasmodicam moschi, et ratio- 
nem) qua agat antispasmodice in corpus, aeque bene perspicere possumus a priori, quod 
possit dari genus spasmorum , in quo observatio sive sana empeiria doceat, eundem 
moschum prae aliis antispasmodicis specifice agere. "Talem autem dari posse actionem 
medicamentorum specificam , non solum sano ratiocinio a priori statuere licet, verum et 
gevera illam existere docuit experientia. Ut cundem moschum pro solo exemplo ex 
D muls 
