| 
DISSERTATATIO JURIDICA 19 
rit, et non, ut quidam volunt (24), aeque gzavi/er peccare eum, qui hominem non 
defendit , 3c qui patriam deserit (25). ldeoque dammat philosophos in hac parte, qui, 
dum alterum justitiae genus adsequuntur , inferenda ne cui noceant injuria, in alterum 
incidant: discendi enim studio impediti, quos tueri oporteret, eos deserunt. (I, 9.) 
Duas recenset caussas, qvibus homines sibi invicem injuriam inferant; . quarum prima 
est metus, cum is, qui nocere alteri cogitet, timet, ne, nisi id fecerit, ipse aliquo af- 
ficiatur incommodo : altera est rei familiaris augendae cupiditas, quae spectat, vel usus 
vitae necessarios , vel voluptates perfruendas, vel Opes et gratificandi facultatem ,' vel 
magnificos vitae apparatus et cultum. — Tertia injuriae caussa est imperiorum,. honorum 
et gloriae, cupiditas. Hoc maximorum animorum, splendidissimorum i ingeniorum , vitium 
esse docet; quo magis cavendum est, ne quid in eó genere peccetur, Existimat porro, 
in injuria distinguendum esse, utrum ex aliqua animi perturbatione, an consulto et ex 
cogitato, fiat "njuria: priori casu esse leviorem, altero. graviorem. (I, 8.) 
'Caussae, ex quibus oritur alterum injustitiae genus, ex mente Ciceromis sunt metus 
inimicitiarum, laborum, ac sumtuum, aut negligentia, pigritia, inertia et studia, Occupa- 
tionesque, quibus ita homines impediuntur, ut eos, quos tueri deceat, desertos patian- 
tur. Ex dictis facile judicari posse putat, quod cujusque temporis oflcium. sit, nisi 
nosmetipsos valde amabimus. Est enim difficilis cura rerum alienarum: aliter enim de 
alis, ac de nobis, judicamus. Quo circa illos bene praecipere judicat, qui vetant , quic- 
quam agere, quod dubites aequum sit an iniquum (26) (I, 9. ). 
Hactenus egit de justitiae Officiis , quae alter alteri praestare tenetur; nunc transit ad. 
illa Officia, quae servanda sunt, vel cum inimico privato, vel cum hoste publico, vel 
cum servo, vel cum eo, qui per fraudem lacdit. 
Non putat Cicero, satis esse , eum , qui laeserit, injuriae suae poeniteres sed vult pus 
miri: ut ipse posthac abstineat, ceteri deterreantur, In republica maxime servanda esse 
jura belli. Della suscipienda esse ob eam caussam, ut sine injuria. in pace. vivatur p 
parta quidem victoria conservandos captivos: paci et victis semper esse consulendum: 
nul- 
C. 4. $. 8, n. 6, quod nullis in editionibus neque MSS, ulla insit varietas lectionis, et fieri potuerit, Cicererem , non 
semper accuratum in divisionibus suis, post conventiones universales, addere voluisse speciem singularem. Praeterea: 
dubium est, an Ciceronis tempore jam illud ferre usurpatum fuerit loco zo exempli.  Barbeyracio adsentior, Aliae 
sententiae de origine dominii leguntur , inter alios, apud Grorium , de 7. B. et P, L. II, c« 2, $, 2, num, 10. Iis 
Jin, Encycl. Würterb, der Crit, Philos, in P. Erwerbung , T. Il. p. 4395 sqq. 
(24) Calcagn. Disq. VI. p. 213. 
(25. Maj. et Grifol. in. Resp, ad Calcagn, et Graevius ad Off. Y. 2, 
(26) Garye Annuerk, T» 11, p. 102 $qq« videatur, 
C 2 
