DISSERTATIO JURIDICA . 3r 
sulendos esse doctos homines et usu peritos, quorum vita perspecta est in rebus ho- 
nestis: sed videndum non modo, quid quisque loquatur, sed etiam quid sentiat ct qua 
de caussa, 
- Sequitur tractatus de artificiis et quaestibus, qui et quatenus deceant, pro ratione tempo- 
risetloci. Primo improbat quaestus, qui in odia hominum incurrant, ut portitorum et 
foeneratorum (72). llliberales vocat quaestus mercenariorum , omniumque , quorum operae, 
non artes, emuntur; sordidos, qui mercantur a mercatoribus, quod statim vendunt. Opiti 
ces omnes in sordida arte versari, minimeque probari posse ullas artes, quae sunt ministrae 
voluptatum (73). Artes tamen, quibus major inest ars , prudentia et utilitas, veluti me« 
dicina ( 74). architectura, doctrina rerum honestarum,, honestas existimat: mercaturam , 
si tenuis sit, sordidam 5 sin magna et copiosa , non admodum vituperandam: omnium 
autem artium nihil agricultura mclius, nihil dulcius, nihil homine dignius (75). 
Haec omnia singulatim explicare, non fert disputationis angustia, et post brevem come 
parationis honesti cum honesto tractationem , hoc caput finiemus, 
» : In 
.€72) De Of. 1, 42. Cf. Garve, Tom. II. p. 278 sqq. De rortitoribus, foeneratoribus, et mercenarils , vid. 
Uraevius 4d b. I. 7. IM. Heusinger ad h. 1. et ad 1, 25. De foeneratorum fraudibus, et legibus ad illas coércen» 
4a5, vid, IVeodt de Foem. et usuris, L. II. c. 4. Cf. Sensca de Benef. VIL, 10e 
(73) Veluti. cerarii , Janii , coqui , fartores, piscatores C Ter. Eun, 11, 24 26, ubl Donatus. Coquum vilissimum af» 
3iguls mancipium vocat Liv. XXXIX, 6. De saltatoribus vid. erudita nota Graevii ad h. /. et 11, 25; quem etiam 
wide de Judo talarios cui add. Casaub. ad Sueton, Zug. 71. Legibus jam Ciceronis tempore vetitus fuit /udus talarius s 
vid. Cfc, Phil. Il, c9. Add. P/aut. im. BIil, Glor. 1l, 49. . Herat, Od. MI, 24, 58. De eo latae fuere leges Ti;ja; 
Publiia et Cormelia, quarum mentio in L.3. D. de Z4jear. Licet incerta slt aetas, reip. liberae temporibus la» 
tae videntur. "Vid. Gravina, Orig. Jur. L. IIf. c. 105. p.l443.  Bachius H. jJ. L. ll. c. z. sect. I. 6. 95, 97. 
4f. Bexman, Diss. inaug. de Legibus Rem. sumtuariis (Lugd. Bat. 1816.) p. 52 sq* Omnino videatur Zarbeyrac s 
Traité du Jeu, Liv. III. ch, 1. WV. 7. et inprimis ch. 9. S. 9 sqq. ubi merito reprehendit Graevivs, qui dicit in nota , 
3las constitutiones tantum pertinuisse ad aleam Jucri causta, — Cf, Doct, oh. Jac. Lind, Diss« ad Tit. f. do. Aleatoribus 
(1- B. 1816.) p. 18 sqq. 
(d 74) Licet Cicero hic medicinam inter artes honestas recenset, illam. tamen servos et libertos exercuisse dubio 
wücat, cum e Suer, in Cal. 9. Seneca de Benef, II, 24. et JCtorum fragmentis, tum ex amtiqui aevi monumentis, 
Quaedam hac de re ex JCtorüm fragmentis collegit JVeber , v. d. Natürl. Verbindk $.17 sq. Sq. p. 45 sqq. — Heimec- 
sims , Synt, fni, Rom, L.l. Tit. 25. S. 19. 
€75) Mercatura antiquis Romani; ignominiae fuit, Ieimecc. A c. L. IV. T. 7. $. 1. Cic. ipse, in Lib III. de Ae». 
ap. IVor, Mare, v. 35 , dicit ,. Pheenices primos mercaturis et mercibus suis avarftiam , et magnificenriam , et inexple- 
» biles cupiditates omnium rerum, apportavisse in Graeciam," Caussas contemtae a Romanls mercaturae reddit 
Doct. G. Zrinder à Brotdis , Vader, Magaz- 'T. 1I. p. 377 sqq. Cf» Robertiom Gesch. yan dimerica s T, Ll. py 27 $90» 
Montecquieu , Esprit des Lois, L« 21« chap, 10 suiv. 
