DISSERTATIO JURIDICA. 35 
enim tam detestabilis pestis est, quae non homini ab homine nascatur. JDi/caearchus enim , 
philosophus Peripateticus, in libro suo de énteritu hominum (5). Cicerore teste, ceteris 
«collectis. caussis, eluvionis, pestilentiae, similium , probavit, plures dcletos homines ho- 
inum impetu, vclut bellis, aut seditionibus, quam omni reliqua calamitate. 
Homines sibi invicem prodesse posse, et inde aliorum animos nobis esse concilian- 
dos, probat ex mutuo auxilio, quod homo homini in societate praestare debeat. Plera- 
que enim, quae inanima dicuntur, hominum operis effecta sunt, quae non haberemus, 
nisi manus et ars accessisset. Deinde ne fructus quidem et commoditates a bestiis per- 
cipi potuissent, nisi homines adjuvarent; nulla valetudinis curatio, nulla mercatura, na- 
vigatio, agricultura nulla, nulla artium multitudo inventa , nullae urbes, nulla jura, 
nullae leges, multaque alia non essent, sine conspiratione et consensu hominum. Cum 
igitur dubitari nequeat, quin homines plurimum hominibus et prosint et obsint; pro- 
prium hoc esse virtutis monet, conciliare animos hominum et ad usus suos sibi ad- 
jungere. Quae studia hominum ad augendas res nostras promta ac parata, non aliter 
quam sapientia parari (6 ) et virtute. Quae sequuntur de divisione y/rtu£is in tria Ca- 
pita, quibusdam viris doctis insititig videntur, cum supervacua sint, et yizzutezm (L. I.) 
Saepius diviserit in quztuor (7). Pace tamen tantorum virorum secus mihi videtur. Si 
enim animo advertamus Ciceromi;s argumentandi methodum , haec salva esse possunt. 
Solet enim Cicero cujuscunque sententiae vim et rationem altius repetere: sic, animos 
hominum sola virtute conciliari , ex ipsius virtutis natura probare voluit. taque ut 
(Ll, 4, 5.) Aonesti quatuor posuit pattes, sic hic tres virtutis species posuit, quarum 
prima esset prudentia, posita in perspiciendo , quid in quaque re verum sincerum» 
que sit; — secunda continet officia cujuscunque erga se ipsum: ut nempe quisque cohi« 
beat motus animi perturbatos, quos Graeci za vocant: — et postrema, erga alios, quie 
bus cum congregamur ( 8). At non tantum virtute hominum studia concilianda sunt; 
verum etiam magnam vim habet fortuna in utramque partem, res secundas vel adversas. 
Illae oriuntur ex rebus inanimis et bestiis, aut ex vi factisque em/iuzm ratione praeditoe 
rum et libertate gaudentium. Priores casus sunt rariores: posteriores vero, quamquam 
fortuiti, tamen sine hominum opibus et studiis neutram in partem effici possunt ( 9 ). 
ix His- 
(5) Off. VY, s. Seneca Ep. 103. De Dicaearcho Heusirger ad h. |, Ernessi in. Ind. Hist, im y, — gomius de. Yeripths 
bir, Phil L.lY. c. 16. Krug Gesch, der. Phil. $. 99. No. C, p. 274 SQ : 
(6) De Off. V, 4, s. 
(7) Ita sentit Zaccio/atus; cum eo S. IM. Ieusinger ad. h. T. 
(8) Vid. Gers^ard, h. 1. Garye , I. cit. T. lll, p. 87 sqq. 
(9) Mlustrat baec exemplis Garve, T, Ill, p» 09 sqq. 
E 2? 
