36 F R' A'N 6G 1'S CI, ^B $ N^KR/É s 
Hisce praemissis, transit ad praecipuum hujus libri argumentum , ut ostendat , quohiam 
modo hominum studia ad nostras utilitates allicere atque excitare possimus. Hac in re 
IIL dat praecepta. I. Illa studia nobis esse adjungenda et retinenda, non metu, sed 
amore. 1I. lla studia nobis concilianda multitudinis bcnevolentia, et opinione gloriaé 
et fidei. llf. Liberalitate, non mercede aut pretio. Quae singula accuratius videainüs, 
L. De amore nobis agendum est. Incipit, ut par erat (10), ab iis, qui reip. praesunt, 
Caussae, quibus homines sese aliorum imperio subjiciant, hae videntur. Quidam sese 
subjiciunt ben:volentia, aut beneficiorum magnitudine, aut dignitatis praestantia, aut spe 
sibi id utile futurum: alii vero aut metu aut spe largitionis capti: aut, postremo (quod^ 
saepe in rep. Romana ) mercede conducti, Omnium autem harum rerum nihil aptius 
ad opes tuendas atque tenendas, quam diligi, nihil magis alienum, quam timeri; nam,- 
ut egregie dixit Seneca. (de Clem. I, 19.), unum est inexpugnabile munimentum , amor 
civium. Malus contra (ut inquit Zw//zs) diuturnitatis est custos metus, contraque 
benevolentia fidelis et ad perpetuitatem. — Tyrannis, docet adhibendam esse saevitiam 3 
in libera vero civitate metu nihil dementius est: quamvis enim dimissae sint leges, 
quamvis timefacta libertas, emergunt tamen haec aliquando, aut judiciis tacitis, aut oce 
cultis de honore suffragiis (11) Non tantum ad incolumitatem hoc plurimum valet; 
sed etiam ad opes et potentiam id amplectamur, ut metus absit, caritas servetur: ete-' 
nim, qui se metui volunt, a quibus metuantur, eosdem metuant necesse est (12). Hoc 
satis declarat omnium Tyrannorum et libertatis. obpressorum inquieta vita ( Off. IT, 8. )- 
Sed, eum Ciceroni patria nihil esset carius, nemini mirum videatur, illum ab ea praeci- 
puum petere exemplum ad argumentum suum comprobandum. Imperium enim, inquit, 
Romanum, quamdiu beneficiis tenebatur, et pro sociis, aut de imperio , bella gere- 
bantur, exitus erant bellorum aut mites, aut necessarii. Lktaque patrocinium orbis ter- 
iae verius, quam imperium , poterat nominari. Sensim autem imminuta hac consuetu- 
die 
(10) Of. TI, 6, 7. Quae hic de arte imperandi dicit Cicero, eo valent, ut probaret , amorem firmissimum esse 
imperii fundamentum. Cf, Gerve , nm. l. c. p. ioo. sq. 
(11) Difficile est dictu, quid intelligat Cicere j«diciis taciiis. Sine dubio significare vult judicia Pop. Rom. de 
potentioribus, qui impetum sibi parabant, quae facüs, signisve tacite populus indicabat. Faciolatus laudat hac im 
ye Saetom. Caes, So. et Gernhardus Cic. ad 4ftt. M, 19. IV, 16. Oculis suffragii forte respicit ad Trib. pl. — Caoess- 
fium et Dlarullum, qui, a Caesare e Senatu. moti, et de Tribunatu dejectí, pop. suffragiis Coss. creabantur (Suet, 
J. 1.) aut respicit ad 7M. Lepidum, qui, Sy//a Dictatore, eo invito Consul, creatus est. (P/ur. Sylla p. 473- Pompe. 
P. 626. Cf. Garye, Praef. ante noy, vers, edit. , p. 23 sd«. Graeyius h. l, qui merito ZurneHi rejicit sententiam, ) 
(12) $enica, Clem, 1, 12, 194. Plin, Paneg. C. 4g« 
" 
