DISSERTATIO JURIDICA. 45 
cis , summum bonum putes ( 5)» sive, quod Aozeszu est, id ita summum bonum esse, 
ut omnia ex altera parte collocata vix minimi momenti instar habeas, uti volunt Pe- 
ripatetici (6). Stoici igitur statuerumt, quidquid honestum est, id u/i/e est; nec est 
quidquam utile, quod non ,4o7es2uz: quam sententiam Cicero in hoc libro adoptavit et 
non inirum. Ja7naetius enim, quem sequitur, negabat, ullam pestem majorem in vitam 
hominum invasisse, quam eorum opinionem, qui illa distraxerint (7 ). Sed, cum hac de 
re jam supra (cap. IV init. ) quaedam dixerimus, hic subsistere possumus. Summum 
bonum Stoici dicebant comyenienter maturae yryere; hoc habet, secundum Ciceronem , 
hanc sententiam , cuz? virtute congruere semper: virtus enim nihil est aliud, quam zz 
se perfecta et ad summum perducta natura (de Leg. 1, 8.) cetera, quae secundum  na- 
Ruram esjent, Ma legere, si ea virtuti non repugnarent (8). Sed, cum ita hoc sit, pu- 
tarunt quidam comparationem non recte instrui posse; sed respondet Cicero, verum 
honestum iu sapientibus solis csse; in iis autem, in quibus sapientia perfecta non est, 
ipsum illud quidem perfectum honestum nullo modo , similitudines vero 40565/2 esse posse. 
Officia enim, in his libris quae tradit Cicero, sunt vel recza, vel media. | Recta non 
nisi in sapientem cadunt; media autem non tantum sapientum sunt, sed omni hominum 
generi communia (9), et vulgus, cum judicet de offcio, rectum et perfectum putat, 
quod tale appareat, quamvis re non sit. lila igitur 407654; cum utili comparatio mipi- 
me supervacua est, Interdum dubitari solere dicit, utrum id, quod utile videretur, an- 
teponendum esser honesto, non quod ea comparari oporteat inter se. Negat autem Ci- 
cero, aut dubitandum esse, aut unquam dubitari, an id, quod zz/e videatur, Aoze5te 
sit anteponendum; sed tamen tempora incidere possunt, quibus, quod 7u7pe plerumque 
habetur, 4ozes?uz» esse inveniatur. V. gr. hominem occidere zu79e est; tyrannum vera, 
quamvis familiarem , non tantum non zzrpe, sed etiam g/oriosum videtur. Attamen hic 
non vicit utilitas honestatem , sed honestatem utilitas secuta est, Licet igitur Cicerg 
cum $zoicís utile putet, quod Zenmestum, ideoque proprie nullam dari comparationem , 
attamen, quia ad captum popularem, et de zzeZi;s tantum in hoc genere agat Offciis, 
illam comparationem non omisit; et praesertim duas collisionis species hic proponit, 
' E qua- 
(5) Cie. Perad. Y, 4t, Q, T, 11. Tusc. V, 11. Diog. Lalri, Lib. VIL. S. 10r. 
(6) Cic. de Fin, V, 15 sqq Cf. CL v. Lennep s in Diss. laud« cap. 4. 
(2) €f V, 7. S. 24- 
€3) Cic. Fin, Ill, 9. Diog. La£ri, VII, $; 99. cujus verba huic loco addidit Grazyius. Cf. Lipsius MIanud, ad PLij, 
Sui L. 1L, Diss. 14 Sqq. , ubi varlas hujus dogmatis exponit interpretationes, 
C9 ) Vid. Dicta supra, C. Il, . 
F3 
