DISSEIRTATIO^:JURIDIC:AUA,.! 55 
distinguit a iure civili, sive constituto (57), quod et fecere fere omnes JCti -Roma- 
ni (58). ]us autem Civile deduxit Tu/Zu: a jure satürali, sive gentiswm, ex optimis 
naturae ac virtutis exemplis. Omines enim bonae fidei formulae ex jure naturali deductae 
sunt; omnesque leges, quae malitiam ';fraudemque . vindicant, . eamdem | redolent origi- 
nem (59): Ex quo: intelligitur;. quoniam juris: natura fons sit, loc secundum: naturam 
esse, neminem id agere, ut ex alterius! praedetur inscitia, et virum. bonum. vivere debere 
;ad.naturam et ratioem , non tantum ad legem. Si enim vir bonus habeat hane vim, 
ut, si divitis concrepuerit, possit in locupletium testamenta nomen ejus irrepere, hdc 
wi non utatur, ne si exploratum. quidem habeat, id ommno neminenr unquam suspicà- 
turum;;iíam vir bonus est, qui prosit quibus possit, noceat nemini, nisi*lacessitus in- 
juria.(60), et intelligat ,' nihil expedire, neque z£i/e esse, quod sit injustum... (Non cadit 
enim in virum bonum, mentiri emolumenti caussa, criminari ,. praeripere, fallere; ut 
*enim , quod turpe est, id, quamvis. occultetur, lemestum tamen nullo fieri modo potest; 
sic, quod .Zones?zzm non:est, id utile ut fiat effici nequit, adversante et repugnante nae 
turaj, neque. omnino res ulla est tanti; aut commodum: ullum adeo expetendum, ut- viri 
E. uw 5f Itl 32 23101. 503 (0 O tn pras : bo- 
uu agnoscimus JCtortur veterum philosophíkni de jure nat. et "Eehtium. Vidimus eji, Ulpianus autem ab eo diversus 
jus nat. et gentium distinguit et jus maturae duplex agnoscit. Unum , quod natüra-oqmia animalia docuit CE. 1. $^. 
- D. de just. et. jure). Alia exempla suut in L. 24. D. de stat; hom, L: 1. $- 27^ DV He vi et vi arm, - Alterum: hómtnibus 
.proprium est, cujus exempla sunt in Z. 4. D. de J. et 3. L.32 -D. de Reg. jur, L. V. S16, D» de agn et al., Lib. L. se. 
Do 2d leg. AMquil, om rus gentium ipsi est, quo gentes humanae amtangur, quodque usu et consuetudine ,receptum est, non 
"matura | -ut illud Cay) Vid. L. I. S. 4. Lo 4 D. de jiit. et jur. Miror Cl. Scz/mann in Progr. Lat scripto , asseruisse, 
'et-quidem contra Cl. Zzg»»em , qui docuerat U/piamum primum fuisse, qui hanc doctrinam aiplexus esset, eamdem 
philosophiam jam Z*yphonígur: probavisse (L. 64. D. de condict. indeb. ) wid Hugo, Lehrb der Ges.h. des Rom. Rechts 
$. 310. mof. i. ed. 5:ae. Quidquid sit hac de re, quam enodare hujus loci non sinit'brevitas, potius adsentior Cl. 
Smallenburg , |. €. , recte dubitanti, an eodem modo aiii JCti ac Ulpamus jus naturile definiverint, et'a jure gem. 
tium distinxerint. P'einde hanc doctrinam Uj/piaso propriam existimat, et ita placuisse Tribosiamo, ut eam in Institt, 
Sit secutus. Paulo jus maturae est, «quod semper aequum et. bonum est CL, 11. DX de just, et. jure, ).— us. gentiom. vero e 
"eonstituto venit. Vid, L.' 19. ?r. D. de Captiv. Aliter vero jur mar. et jus gémiiur commiscuisse' videtur Z. 84. 
JD. de. Reg. jur. Cf. Noodt Comm, ad Ti, - DD. de just, et jur. v. nunc deco étc; p, m. * ubi Pau doctrinám egre. 
-gie explicat, ^ x 
(57 ) De Off. UI. 5. 17. : ! 
(58) Vid. Exempla in L. 6. L.9, D. de just, et jnre». Cf. Schmauss: L. Cit. $. 9. p.39. 9. C. Hoffbawuer Entwurf 
einer Gesch. des INaturrechts , S. 12. sgv. additum illius ZVaturrecht etc. Siri! eut) B 363. 
(59) De Off. VIL, 17. 
(60) De Off. I, 7. IIl, 19. De Orat. 1, 8. Lactantius Intt. Div. LVvL t. 18, n, 16. hoc Ciceronis dictum 
«ommemorans : O quam , inquit, simplicem veramique sentantiam , duerum verborum adjéctione. corrupit ! quid enim o»us. fue* 
rat adjungere , nisi lacestitus injuria? et. dmbrosius , Off. L. V. c. 18. illud dietum "/uangelii auctoritate wvacuari dicit. 
( Cf. Grotius 9. B. et P. L. 1L. c, 20. $. 10, n. S. et Facciolat. ad Off 1, 7.) Huic autem Lacantii reprehensionpi 
epponi potest egregius Tu/lii locus pro Quint, c, 16, Cf. de Ivy. 11, 27. S. B1. 
