14 J. beGELDER, 



explorare coepit , in usum reliquarura scientiarum excogitare potuisset, omnes 

 inde iunumerabilia commoda, procut dubio, conseq^iereiitur. 



Jam , quae et qualcs sint artes, e numeroTum alque extensorum notio- 

 nibus ortae, praeci[)uasque omnes Malheseos pirtes constitueiiies , tanlum per--- 

 pendimus , quantum ad maleriam, quam deliberamus, illustraiid^m requira» 

 tur, ut arbilror , Vobis explicui, Animadverlislis, Autlitores Exoptatissimi!' 

 universalem Arithmclicam , qua omnes ad quautitatura doctrinain pertinen- 

 tes , praesertim utilissimas , quas leienitzids, edlerus, l^gran* 

 G I o s , aliiqiic illustres Geometrae caiculum differeutialem , inlegralem atque 

 •varialionum nominaverunt , comprehendo, et quara eam ob causam lalissimo- 

 sensu accipio, veruni Geometriae ciavem, unicum adjumeulura atque instru» 

 menlum esse exislimandum, Verum , ut iuce raeridiaua ciarius percipiatis-,. 

 quautam utilitalem Gcoinetria perscrutatoribus naturae pbaen^meiiorura le- 

 guroque, quorum studia praecipua suut habenda, cum huraano generi sint'" 

 utilissiina, per se ipsa afferat , superest, Audilores Sp^ctatissimi ! ut pauca' 

 de notione temporis ac de natura omnium . quae quotidie observentur, phae-- 

 nomena causarura efficientiura , quara breviter racutionem faciaiiv. Quiy 

 Vestrum ignorat , notionem tempofis e continuo phaenomenorum successu' 

 in mente nustra nasci ? illaque phaenumena nihtl: nhii mutuii, sive corpo» 

 rum de ioco in locum transialionera esse ? yiiis nou asseofiatur, materiara 

 esse iiierlem, neque quidquam e se ipso prjferre posse? Nos oranes, id, 

 quod ip.se sensus internus quemque ratiunis ac meiitis compolem docet , no- 

 vimus , motum alque omnem coqjnrum conduionis aut formae mutatioiieni' 

 ab exteruis, id est, extra materiam existeiitibiis causis, quas Mcchauiuis et 

 Physicis vires nomiuare placuit , peiiilus depeiidere , atque ab iis solrs guber- 

 nari. Tempoiis igilur et viriiim enisteiilia e luotus nolione cogiioscitur , et 

 quamquam siraplicissimiis praebeaiil ideas , neiue sub uliqua forma se nubis 

 exhiheant georaetrica , tamfii eas, tanqiiam inagiiitudiues, qii.iitiitaies, nume- 

 ros , distantias, cresceiido el decresceud j obuuxias, nobis propMiiinus. Qneui- 

 admodum igilur iuter quasque distaiitias, qiiaedam exinttt propartin , ita ia» 

 ter qudevis tcmpura, aeque ac iuter quasILbet viies, prop^>i tiaiieiB , qu^in ia 



ca« 



