G R A T I 0. iy 



tentiam prioris aJeo implicabant ; tum omnes cacli conversiones ita fliluci- 

 dius posse exponere. Quid vero deinceps astronomos adduxit ut banc sen» 

 tentiam retinerent? Quod, quo magis rationes caeli intelligerent , eo illa sen- 

 tentia aptius ad omnes respondere , nullaque alia cum legibus naturae coa. 

 gruere, viderelur. 



Atqui eadem est ratio concludeudi quaestiones fcre omnes. Ut in lilectri- 

 citate, duo sint fluida au unum, id omne hactenus ex eo disserilur, utrum 

 ad rem ipsam aptius videatur convenire. Controversia illa iuler chemicos 

 circa naturam Acidi Muriatici , quae singulare exemplura his temporibus 

 praebuit , quemadmodum in rebus non nimis obscuris , sententia in duas 

 partes valde diversas probabiliter defendi posset , quid ad eam ex utraque 

 parte summi moraenti attulerunt , nisi ut commodlus ila omnia explicari et 

 cum caeteris cohaere , quisque contenderet ? 



Est itaque disciplina , idoneas quaerendi causas ad rern explicandam , non 

 illa quidem aspernanda , sed potius interpretaiida , quippe quae fundamen- 

 tum constituat paene totius investigationis causarum. Ut Cartesius mihi 

 videatur re magis quam praeceptis erravisse, sententia autem ejus iu illam 

 suramam invidiam addiicta nou fuisse , nisi ad hanc, ut conjunctam cum 

 aliis suis opinionibus , illa parum caute addidisset , etiamsi quae falsae sint, 

 Non enim intelligimus quemadmodum quae falsa esset causa, eadem posset 

 ad ullam rem exphcandam idoneam plaue repenri. Sed vereor ne haec ver« 

 bis magis quam re dislinguantur. Verecuude quaeram , sed annon Newto- 

 Dus, cum ita statuebat , non causas putari oportere nisi quae et verae es- 

 sent, et rebus esplicandis sufficerent, duas rationes pro una posuit? Scilicet 

 de veritate causarum plerarumque nullum aliud judiciura fleri videtur, nisi 

 guod una omnium aptissiraa ad rem et maxime accommodata existimetur. 



Sed in hoc ipso praecepto , idoneam esse oportere rationem causae quae 

 reddatur, sunt solae totius rei sed eae maximae difficultates inclusae. Nam 

 primum saepe valde incerta suut judicia de iis, a quibus aliquid effici puta- 

 tur ; deinde in ipsa re imprimis baerere solcnius , quod eam , qualis sit , noa 

 ealis perspectam habemus. Ex utroque omnis error in physica nascitur, omnis* 



C que 



