t# J. P. E. V O U T E 



que cutpa rnanavit, qiiam sive Carlesii nomine vel auctoritate, sive vel con» 



tra eum physici in se admiserunt. Explicatio, quam superioii saeculo Stab« 



lius de igae perfeclt , callide excogitata , oranibus ignis effectibus convenire 



▼idebatur. Corpoia inflummata materiam subtilem , Pblogiston , amiltere; 



illud ipsum dura ejiceretur aerem conquassare cum ardore et flamma, ita 



paene oculi^ declarari ; idein melallis ardentibus splendorem et omnem ex- 



celleutiam adimere , hanc lecuperari ex eoDJunctione cum materia aliqua 



conibuslibili, quae idem ex sua copia suppeditaret. Quae, etsi consentanea 



tunc fere omues judicaverunt, tamen falsa erant, quia rem expHcabant qua« 



lis ■yidebatur, non quaUs erat. Omittebant species aeris quas , dum corpo- 



ra consumi videbant, nuUas suspicabantur exhaiari; quibus coileclis, inflara. 



mata non ex sua materia deperdere aiiquid , sed ad suam maleriam ad« 



dere , non calces melaliorum jacturam pati , sed coiitra novam naluram con« 



trahere eaque augeri , visa sunt. 



In utroque autem , cura iii re intelligenda qualis sit , tura praesertira ia 

 eo quae sit causa idonea exisliraanda, nos quoque saepissime errare proptef 

 negligentiara aqt inauem persuasionem efficaciae, quis non sentit? Cur alir 

 ter ilia invelerata opinio tamdiu permansit, magis naluiaiem esse impulsum, 

 quara attractionem , qua ex causa motus gignerelur, vel facilius expiicatu 

 esse motum quo disceditur , quam illum quo aeceditur. Hinc iHa fluidi 

 sublilia , quibus niulli etiam nunc aut mundum replent , aut corpora cir» 

 cumdant fere ad libidinem , qui malunt immensa spatia plena materiae mo- 

 bilis intelligi , quam moveri duas particulas. Longum esset Systemaia ea\u 

 merare quae nostris temporibus ubique proferuntur ad cuncta genera motus 

 explicanda; qiiae omnia hoc unum decliirant , facilius visum esse motum ex» 

 pUcari per impulsum , quam sine eo., Tamen dubitandum uon est, nos uoa 

 intelligere quomodo impellantur, cum ne id quidem verisimile sit, duo cor- 

 pora inter sese plane unquam conrmgere; sed modo vidisse impelli raiilt.i^ 

 attrahi pauciora. Deinde arbitror explicationes motuum per fluida .lublilia 

 ne rationes quidem satis aplas reddere: si enim ipsa efficiunt maleriam ali» 

 <^uam, cum. materia constet particulis, si digilum ultra progiediamur, redeun* 



dum 



