O R A T I O. aj- 



pertinere, ejusque vis esse dicitur; ut , molu sublato , quid sit vis , ne 

 intelligi quidera possit. Quidquid autem causa alicujus rei habetur , id et 

 esse et ihtelligi , qualis sit , per se potcst , etiamsi illam rem non efflceret ; 

 quemadmodum fremitus chordae intelligi potest , etiamsi ea imllum sonura 

 redderet. Haec si paullo subliliora videiitur quam pro cccasione et loco, 

 quaeso , ut ignoscalis, dum , quae consequantur , planiora ostendam. 



Tantum vero abest ut sensus verbi seroper meminerimus , ut plerlque , 

 cum novum genus motiis animadvertunt , ei vim ahquam, tanquara cau- 

 sam ex qua orirelur, conlinuo subjiciaut , ac slbi persuadeant diias res 

 plane diversas , tum raotum , tum causam ejus , a se repertas esse. Ex 

 quo efficitur ut de hac causa deinceps plura disserentes , in corporibus 

 aliquid ponant , quod in iis non inest ; et , quod pejus accidit , decepti 

 falsa specie causae abducuntur a veris causis indagandis. Ita apud chemi. 

 cos , ut fere iis rnos nunc est , dividendi elementa in ea quae comburun- 

 tur , eaque quibuscum se inter comburendnra conjungunt (7), nonnulli 

 gtatuerunt oportere inesse in alleris vim aUquam ad incensionem , in alteris 

 ad incendenduni aptara ; de quibus viribus postquam alia verba plura fece» 

 runt , maguifice concludunt , esse in eleraentis rerum duas vires oppositas,, 

 contrarias , pugnaces , quibus belkim sempilernura indictura est , quo con- 

 flato , utraque debilitatur , aut nulla fit ( quia nempe quod ahquo modo se- 

 mel comijustum sit , id eodem modo non comburitur iterum. ) Qui niiiil 

 agunt quara ut verba sua convertant, et quod definiverunt , id rursus 

 concludant. Yerura boc insuper committunt , ut cum in hac ratione sit 

 vocibus comhurenli et comhuslo secsus satis latus subjectus , uno hoc verbo- 

 obscuro vi plures celent res et quasi e medio tollant , quae ignotae adhuc, 

 tamen invesligari fortasse , at intelligi cerle possunt. Error aulera putandi 

 vim esse non nonien , sed causam motus , oriri videtur e hngua physico- 

 rum , vires naturae , ut sjunt , dimetientium et calculis aestimantiura. Sed 

 si in rem sedulo inquiramus , reperiemus eos tantum conferre rationes cele- 

 ritatum , spatiorum et quantitatum ; ut etiamsi nulla unquam fui^set vis 

 appellata , quamquam paullo iausitatius et forte minus commode loculi fuis- 



C 3 sent. 



