44 P. J. U Y L E N B R O E K 



Quod autem attinct ad rovum ab Hesselingio excogitatum experimcntuni, cum situra 

 ex cera confecta, quae compressa , aquara exptllit , aequilibrio nlhiloniinus manente, 

 doct. van Maruni iioc pliaenomenon explicat ex eo , quod situla compressa minoris 

 in aqua evadat voluminis. Hinc ejus densitas increscit, eadem manente materia. Igi- 

 tur quanto levior evadit situla expulsione aquac , tanto gravior fit augniento densitatis. 

 Quae cum pari passu arabulsnt, nulla. inde in aequilibrio mutatio oriri debet. Ergo 

 et ex hoc experimento niiiil probatur ad evertendam sententiam. Boyleanara. Concedic 

 tamen van Marum, e.xperinientum iliud Boyleanum , cum duplici modo explicari possit, 

 non amplius sententiae ejus demonstrandae inservire posse, adeo quidem , ut, si haec 

 sententia nullo alio , nisi hujus experimenii fundamento niteretur, ipsa defendi non 

 possit. 



Ut autem evincat doct. van Marum fluida equidem in fiuidis homogeneis ponderart 

 posse, animadvertit, fluiJa pondus suum non nianitestare, quamdiu a fluido homogeneo 

 sustentantur , quoniam partes inferiores premunt superiores; et quamdiu hoc locum ha- 

 bet, eas desccndcre non posse, quod , ut recte observaverat Cl. Hesselingius, ad pon» 

 derandiim requiritur. Sed in experimento Boyleano causam , quae descensum impedie- 

 bat, tolli; lagenam vacuam aquae immersam ita pondere gravari, ut ejus pondus exacte 

 aequale sit pressioni inferiori aquae in ejus fundum. itaque, ubi aqua lagenam ia- 

 trat, illam aquam non amplius sustineri posse a pressione aquae subjacentis, quoniam 

 pressio illa a pondere ipsius lagenae in aequilibrio tenetur. Hanc ergo aquam ciim la- 

 gena in aqua descendere, ct idcirco secundum ipsam Hesselingii ratiocinationera in ea. 

 ponderari posse. Denique , hinc patere, fluida revera in fluido posse ponderari, et sic 

 etiam ea gravitare; atque verum esse modum, quo lioyleus aliique suum e.xperimentum. 

 explicuere. 



Tandem contra Hesselingium experientiam invocat, quoniam ex experimento Boyleano 

 accurate pondus aquae in lagena innotescit, aeque ac in globo vitreo pondus aeris: et 

 quidni methodus, qua illud pondiis invenitur, etiam ponderatio diceretur, cum ope ba- 

 lancis exploretur? Praesertim cum ipse Hesstlingius allirmat, cxperimentum esse bo- 

 num , et conclusionem inde deductam , vcrara. 



Ad has doctissimi van Marum animadversiones rursus memoranda sunt, quae Cl. 

 Hesselingius in praefatione superius citatae dissertationis exhibuit. flic prjmum qui- 

 dem negat, se eam fovere sententiam, quara perperam ipsi van Marum adscribit; sci- 

 lifet negat se thesin, fluida in propriis locis non gravitant, ita accipere, ut fluida ibi 

 revera poiidus suum absolutum perdcrent, ita ut materia ibi proprietate sua immutabili 

 &audaretur. Contra dLfendit, quemadmoduoi unumquodquc corpus in fluiJo pondera- 



tum» 



