5* 



J. U Y L E N B Pv O E K 



evidentioii deinonstraiione opus est, -lA tiimandain meam scntcntiam , quod scilicet pon- 

 dus relativura sacomatis addititii, neqtie aqui ponJeretur?" 



Sic ratiocinatur noster cx ea liypotliesi , qiiod in experimento Boyleano omnia cor» 

 pora adeo sunt conjuncta, ut: alterius aliectus alteri trifauatur. 



Verbulum adhuc adjieit, ut dcmons;rcr, doct. Aeneae raale ejus experimentum ce- 

 pisse, illiidquc contulisse cum suo cxpeiimento, quo demonstraret (seciindura senteii' 

 tiara Coppenaiii) aquam neque in aerc pondus lialiere. y^nimadvertit scilicet, se, quan- 

 do vesicam perforat, nuilum babcre in altera lance contrapondiura aquae lagtnam intran- 

 tis; dum Aencae suae lanci contrapondium imponir. „ Nil itaque mirum," ait, ,, quod 

 uli lagenaui aqua impkveris, biiancis aequilibrium non destruatur. Sed aufor, ante- 

 quara lagenam rursus imples, contrapondium , et bilanx niliilominus aequilibrium ser- 

 vabit. Dein vero impieta lagena, aequiljbrium omnino destruetur. " ^uod ut evidentius 

 ilemonstret , et suum e.sperimentum alio coinmodiori juvet , bilancis brachio adnecti 

 jubet globum aerostaticum fiaccidum , illijmquc in aequilibrio coiistitutum impleri gaz 

 quodara, aiJre athmospliaerico minus dcr.so. Iluic globo dirin jungi pondcris tantum, 

 quantum requiritur ad destruendum nisum adscendendi globi. Tura depressa bilance, 

 douec pondus afii.xum mensam tangat, apertum globura iterum aere athmosphaerico, ex« 

 pulso illo gaz, impleri; quo facto, eventus idem crit ac in experimento proposito. 



Sic Coppenalius acriter sese dcfendit, et quidem, quantum sciraus, in docta hac lite, 



proprie sic dicta, ultiraus fuit actor; neque enim doct. Aencae, neque alii cuidam 



viro docto respoadere placuit. Pauca quidcm adhuc aliunde ad litem facilius dirimendam 



.proposita fuere, sed horum auctores ipsis litigantibus se non imraiscuerunt. Operae 



tamen pretiura est , etiara hacc memorare, quod verbo fecisse surtecerit. 



In diario, dicto Lettcrbodc a. 1808 \\°. 37 occurrit pars epistolae (i), quaedam ad 

 hanc litem spectantia continens: scilicet judicium dc e.\perimento l?oyleano et de gra- 

 vitatione fluidorum in propriis locis menioratur Goverti de Reer. Hic quidem statuit, 

 fluida in iluidis graviiare, e.x conirauni gravitate omnium corporum; totius cnim corpo- 

 ris gravitantis partes singulas etiam gravitare necesse esse. Experimentum ad lianc sen- 

 teniiara probandam ab oranibus Physicis institutum, i. e. e.xperiracntura Roylcanum , 

 tum hanc sententiam , tum etiam contrariam probare censet: qtioniam proprie non aqua 

 in lagena, sed lagena in aqua ponderatur. Rejicit itaque hoc expcrimentum , sed ne- 

 quaquam tlusin dcraonstrandara , cujus dcmonstrationcra principio fiuuhvit, niillis cx« 

 pcrinicniis cvcrtendo, in eo secutus magnura Ncwtonum, cjusque judicium, quod om- 



nen 



(i) iam supra mcmorauc p. 20, lu nott. 



I 



