66 P. J. UYLENBROEK 



introitum phaenomeni causam baberent. Quidquid sit , aqua , etsi pondere suo relativo 

 in bilancem non agat , tamen , et secundum Hesselingii sententiam , indirecta causa dici 

 posset descensus lagenae, quoniam illa intrante, lagenae densitas insigniter mutatur (j). 

 At vero causam directam vel indirectam deseensus lagenae investigare, peculiare requi- 

 rit examen experiraenti Boyleani ad gravitationem aquae in aqua demonstrandam in» 

 stituti: quod examen cum mox datS optti instimsmus, hic ea de re non araplius dice- 

 mus. Hoc tantum adjicere liceat , nobis non ita videri ac Hesselingio, qui statuerit, 

 Boyleum, omnesque, qui eum secuti sunt, Viros in rebus- Physicis praestantissimos ex 

 dicto experimento, deduxisse, aqiiam in aqua praeter gravitatem suam et pondus abso- 

 lulum etiam agere pondere relativo in brachium bilancis, cum ob rationes memora-- 

 tas, tum quoniam, ubi dicunt, aquam intrantem toto- suo pondere agere in fundum 

 lagenae, inde nondum sequitur, eos statuisse,. aquam illam pondere relativo in bra- 

 chium bilancis egisse. Utut est, cum certam huic rei causam adsignare non valeamus- 

 ante expositum experimentum Boyleanum , adducta tamen argumenta sufficcre nobis vi- 

 dentur, e quibus concludamus , Boyleum cum suis neuiiquam statuisse, fluidum ia Rait 

 do bomogeneo directe gravitare in brachium bilancis» 



Deducamus tandem ex iis omnibus, quae de gravitationc fluidornm in locis suis na-- 

 turalibus fuimus ratiocinati, legitimam conclusionera , et indicemus rationes et raodos,. 

 quibus lis de ea gravitatione dirimi possit. 



Ante tempora Boylei inter philosophos antiquiores dissensus hac de qnaestione lo— 

 tum habuit, aliis affirmantibus iHam gravitationem , aliis vero eam negantibus. Atta» 

 men non semper eandcm gravitationem hi Philosophi intellexisse videntur. Qui enim 

 eam affirmarunt , potius gravitationem proprie sic dictam spectarunt. Qui eam nega» 

 runt, praecipue pondus relativum negasse videntur, illudque pondus relativum male cum 

 voce gravitationis permutarunt. Qui vero potissimum pressionem partium superiorum 

 in inferiores contcmplati sunt, hi eam non nisi in peculiaribus adjunctis obtinerc pu- 

 tarunt; quae tamen adjuncta illam pressionem neque adderc, neque auferre valent, un- 

 d(i statuendum est, illam sententiam plane esse erroneam., 



Post ttrapora Boylei raagis etiam de verbis, quam de re fuit litigaturo , cum alter 

 alteri sententiam tribueret, quam revera non fovebat; ncque iisdem verbis eandem rem 

 designarent { 2); adeoque quisque ea significatione , qua ipse utebatur, aiium aliam 

 toto coelo diversam adhibentem, aggrederetur. Non satis accurate ncc distiucte adiiibita 



no- 



( I ) iiti bene observtt van I.inden von den Heuvell. in Disscrt. laJd. p. n6, 



(i) vid. qui ejusdem cst scntentiae, van Lindcn vju dcu Ileuvell, I. I. p. 38 — 4}> 



