COMMENTATIO BOTANICA. -Jlt 



turae cognitio per sola ratiocinia non acquiraiur, cxperientiam nisi liis, ut fimdaTnen- 

 tum, junxeris, aeteinum eirabis, ut recte ^vammerdammius , nunc breviter indicemus 

 ea, ex quibus constare possit, pioprietatem l!anc excernendi, si non in omnibus, in plu« 

 rimis tamen plantis , foliorum faciti inferiori competere. 



I. Quomodo gas oxygenium, foliorum illud nobis saluberrimum excrementum , qusd 

 reliquo aere magis ponderosura esse (9) constat, e foliis exhalatum, ad animalia, in 

 telluris superficie dcgentia, descendere possic, optime explicari potest, si, inferiorem 

 foliorum paginam exhalare, niinus bene vero , si superiorem eorum faciem hoc munus 

 peragere, assumamus. 



1. Si forte argumentum prius minus stringens alicui videatur, cxperimentum sequens, 

 quod Illustri Brugmamh debetur, sententiam nostram egregie probare credo. Duo su» 

 mantur globi vitrei, in altcrum immittantur folia, de pluribus plantarum speciebus de- 

 sumta, qiiorura facies inferiores oleo obiiniantur, in alteriim vero , de iisdera plantis 

 desumta , folia, quorum paginae superiores eodem oleo obducantur, ct, aperturis globo- 

 rum oninibus rite clausis, post aliquod tempus, in hoc globo magnam corporum ex- 

 crementitiorum copiam coUigere poteris, dum in illo nihil observabis. 



Haecce igitur manifesto, ut confido , indicio esse videntur, plantarum in universutn 

 (in universum dico, quum fortasse quoque inveniantur plantae, per utraraque foliorum 

 faciem excernentes, quod v. c. de Graminibus verisimile videtur ) folia per inferiorem 

 faciem exhalare. 



Quaenam in foliis reperiuntur organa, quae vasorum exhalantiura munere fungunturf 



Ut plantae ab iis, quae nutritioni inepta sunt, liberari possint, naturae Auctor earum 

 foliis dedit organa , huic functioni peragendae accommodata. Pili foliorum nimirum non 

 tantum absorbendis, ut supra vidimus, sed etiam variis liquoribus excernendls mani- 

 festo inscrviunt (10). Earum vero plantarum folia, quae pilis destituta sunt, liquo» 

 res excernendos per epidermidem transpirare videntur (11). 



Quod foliorum pili humores, pro Oeconomia vegetabili inutiles factos , excemant, 

 multis argumentis probari posset , quibus autem non opus est , quum ipsius naturae 

 observatio vcritatem hujus sententiae monstret, Ad apices enim pilorum, qui superfi» 

 ciera foliorum tegunt, saepius guttulae gummosornm et aliorum liquorum observantur: 

 sic V. c. Cl. du Ilameliu! C12) ad quamdam Martiniae speciem, haud ita pridem e 

 Lovisiana allatam, observavit, ejus folia pilis valde subtilibus esse obsita, et in ho- 

 rum pilorura apicibus haerere guttulas liquoris pellucidi, viscosi atque odoriferi. 



Quod 



C») Vid. Jaciiuiii , Elemtiita Chemica , Vol. I, pag. 59. 

 (loi Vid. IVitienovi I, I. paj. 387. Kleier, Elemente ete. pag. 161. 

 (11) Vld. miieiifM I, e, (lj_) /, /. Tom. 1. pag. 183. 



G 2 



