fto^ 



J A N I- ^^ A ?♦ D E- R H, 0'E V E M 



rum fGliis esbalari, noetu vero gaz aciJum carbonicutn (ii). SeJ quomodo haec diS. 

 ferentia inter evaporatioiiem diurnam et noctumam. plantarura oriatur, difficilis est, na» 

 que adhuc plane soluti quaestio.. Cum enim animadvertimus diversas illas doctorum 

 virorum explicationes, theorias, opiniones , sententias , non possumus, quiu in cb.mi.-a 

 disciplina hisce etiam temporibiis multum adhuc restare operis judicemus. Priestieyu%, 

 Iiigenhouszius , Sctiebfcrus , Saussurius perillustres, et. paene divini viri, hac de re, uti 

 de universa. rerura naturae cognitione praeclare mtruere; an veto rcm ad planam solu« 

 tionem perduxere, dijudicare non valeo.. 



Patuit igitur, ut paucis rem absolvam , iaterdia gaz' ox.ygenium, noctu vero acidum 

 carbonicum emitti. Unde haec oriantur , ut jam dixi , obscurum est ; oxygenium 

 vero ex aqido carbonico. oriri videtur, quod acidum atmosphaerico ai-ri , respiratione 

 hominura et animalium. corrupto , inmixtum a plantis absorbetur. . Priestleyus primus 

 observavit ai;rem deprayatum et acido carbonico divitera a.plantis sole collustratis resti» 

 tui. Hic velim mecum rcputetis providentiam naturae, qna nihil potest esse solertius,. 

 uihil callidius. Quod nobis animalibusque riocet a plantis absorbetur, quibus nutrien» 

 dis aptum cst inservitque; plantis dico, quarum si hic unicus esset in rerum natura 

 linis, tamen utilitas sine ullo dubio magna et praeclara celebranda esset (12). Sed 

 quid dieo? Non tantura renovant semper aptumque reddunt, quem respiramus aerem., 

 sed et aluat nutriuntque nos, ceteraque, quae.in terra. vivunt, animalia.. 



Haecce aeris depravati ec acido carbonico inquinati restitutio non fit ope cujnsvis 

 plantarum partis , scd taatiini perficitur a partibus viridibus, praeprimis autera a foliis, 



Recte igitur, qua crant judicii sublilitate, summi Viri Linnaeus et Bonnetus, planta- 

 rum folia aniuiaiium pulmonibus. respondere dixerunt. 



Alii putant gaz acidum carbonicum non decomponi a plantis et illud unice stiniuli 

 vices agere , quo incitetur vcgctatix) ; inter hos Ilassenfratzius ^ Crelliui, TreviranuSy 

 alii. Dicunt hi carbonicum esse productum vegetativuin. Nobis quidem: videtur utra- 



quc 



Cli) Vide h«c de re: Priesilcy, Experhncnts on varlous branches of natural Philssnphy, 1779. /"?**»««, 

 Procvcn op PUnigewassen, 1789. J. StneiUr, t,Iem, Physico-Chimiques, ctc Fcurcrty , Eliim, d'liist. n«t. et 

 it i himie. ifii. Tome V. p; 178. K A, von IlumbolJit A|'horismen nus der Chem. Physiol. der PSanzea, 

 17^8. :'vo. p. I50i seqq T*. deSantsure , Rech. Chim. sur la Vegeuiion , 1804. 8 vo. i. V. Thentri , Trairf 

 de Chcinie, (8vo. 1815.) T. lU. p. 2i. et alios. 



(ij) llac dc rc phira hibet Vlr Clarlss. Uilicits in opere, cul titu'ns: De volmaaluheden v«n den Schep» 

 mcr 'n zii^e schepscien bcschonwd, 11. Deel ^twoedc diuk 1B19.J 8vo. p. 397 «' seq-i.; ncc non eximiof 

 Undtc", l. 1. P* ^6, S7i ct atU. 



